Su obyektlərinin istifadəsi və istifadəçiləri -HÜQUQİ RƏY

Azərbaycan Respublikası Su Məcəlləsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasında su obyektlərindən istifadə hüququ mülkiyyət formasından asılı olmayaraq tənzimlənir və həm hüquqi, həm də fiziki şəxslərə müəyyən şərtlər daxilində verilir. Bu, su ehtiyatlarının davamlı istifadəsini, ekoloji tarazlığın qorunmasını və su obyektlərinin səmərəli idarə olunmasını təmin edən hüquqi mexanizmdir.

1. Su obyektlərinin istifadəçiləri (Maddə 30):

Su obyektlərinin istifadəçiləri həm hüquqi, həm də fiziki şəxslər ola bilər. Hüquqi şəxslərə müəssisələr, idarələr, təşkilatlar və digər subyektlər, fiziki şəxslərə isə Azərbaycan vətəndaşları, əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər daxildir.

İstifadəçilər qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq su obyektlərindən yararlana, suyu digər hüquqi və fiziki şəxslərin istifadəsinə verə bilərlər. Sudan istifadə zamanı tərəflərin hüquq və öhdəlikləri, istifadənin qaydaları və şərtləri əsasən müqavilələr vasitəsilə müəyyən edilir. Bu, həm suyun düzgün idarə olunmasını, həm də ekoloji tarazlığın qorunmasını təmin edir.

2. Su obyektlərindən istifadə hüququ (Maddə 31):

Su obyektlərinin mülkiyyətçisi olmayan şəxslər aşağıdakı hüquqlara malik ola bilərlər:

Uzunmüddətli istifadə hüququ: Bu hüquq su obyektindən davamlı və planlı şəkildə yararlanmaq imkanı verir, məsələn, sənaye və kənd təsərrüfatı ehtiyacları üçün suyun istifadəsi.

Qısamüddətli istifadə hüququ: Müəyyən müddət üçün su obyektindən istifadəyə icazə verilir, məsələn, mövsümi suvarma və ya idman, balıqçılıq məqsədli istifadə.

Məhdud istifadə hüququ (su servitutları): Bu hüquq yalnız konkret məqsəd üçün və müəyyən məhdudiyyətlər daxilində istifadəni nəzərdə tutur.

Su obyektlərinin istifadə hüquqları bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirilir və icarəyə verilməsi qanunvericiliyə uyğun olaraq tənzimlənir. Bu hüquqlar su obyektlərinin davamlı istifadəsini təmin edir və həm dövlət, həm də istifadəçilər üçün hüquqi zəmanət yaradır.

Vacib məqam odur ki, çayın məcrasının dəyişməsi, su obyektlərinin yerləşməsində baş verən təbii və ya texnogen dəyişikliklər, əgər Məcəllədə xüsusi hallar nəzərdə tutulmayıbsa, istifadə hüququna təsir etmir və istifadəçilərin hüquqları ləğv edilmir. Bu, su obyektlərinin istifadəsinin stabilliyini və hüquqi qorunmasını təmin edən mühüm prinsipdir.

Bu rəy göstərir ki, Azərbaycan Respublikasında su obyektlərindən istifadə hüquqları qanunla qorunur və suyun həm iqtisadi, həm ekoloji, həm də sosial baxımdan səmərəli istifadəsini təmin edən sistem yaradılıb. İstifadəçilər bu hüquqlar daxilində fəaliyyət göstərərək su ehtiyatlarının qorunmasına və davamlı idarə olunmasına töhfə verirlər.

Məqalə “Pragma” Sosial İnkişafa və Ekologiyanın Qorunmasına Dəstək İctimai Birliyinin Azərbaycan Respublikası Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin maliyyə yardımı ilə həyata keçirdiyi “Laçın rayonunda su təhlükəsizliyi” adlı sosial-ekoloji layihə çərivəsində hazırlanıb. Fikir və mülahizələr müəllifə aiddir, Azərbaycan Respublikası Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin rəsmi mövqeyini əks etdirməyə bilər.