Türkiyədən tikinti materialları idxalı niyə azalıb? - ŞƏRH

2025-ci ildə Azərbaycanın Türkiyədən sement, şüşə, keramika və torpaq məmulatları idxalı əvvəlki illə müqayisədə azalma göstərib. Türkiyə İxracatçılar Məclisinin məlumatına əsasən, hesabat dövründə bu məhsul qrupu üzrə idxalın dəyəri 44,322 milyon ABŞ dolları təşkil edib ki, bu da 2024-cü illə müqayisədə 15,8 faiz azdır. Bununla belə, ilin son ayında müşahidə olunan dinamika fərqli mənzərə ortaya qoyur. Dekabr ayında Türkiyədən Azərbaycana bu məhsullar üzrə ixracın 22 faiz artaraq 5,288 milyon ABŞ dollarına çatması illik azalmaya baxmayaraq, tələbatın tam zəifləmədiyini göstərir.

Bu proses regional və qlobal tikinti materialları bazarındakı ümumi tendensiyalar fonunda qiymətləndirildikdə daha aydın görünür. Son illərdə bir sıra ölkələrdə tikinti sektorunda tempin nisbətən zəifləməsi, iri infrastruktur layihələrinin mərhələli icrası və xammal qiymətlərindəki dəyişkənlik sement və keramika məhsullarına olan beynəlxalq tələbatın strukturunu dəyişib. Azərbaycanın Türkiyədən idxalının azalması da daxili bazarda tələbatın əvvəlki illərlə müqayisədə daha ölçülü formalaşması və yerli istehsal imkanlarının artması ilə əlaqələndirilə bilər.

Türkiyənin bu məhsul qrupu üzrə ümumi ixrac göstəriciləri isə fərqli istiqamətdə inkişaf edib. Ötən il ölkənin sement, şüşə, keramika və torpaq məmulatları ixracı 4,4 faiz artaraq 4 milyard 499,901 milyon ABŞ dollarına çatıb. Dekabr ayında isə ixracın 13,5 faiz artaraq 385 milyon ABŞ dolları təşkil etməsi Türkiyə istehsalçılarının qlobal bazarlarda mövqeyini qoruduğunu göstərir. ABŞ, İtaliya və Almaniya kimi iri bazarların bu məhsullar üzrə idxalda ön sıralarda yer alması da rəqabət qabiliyyətinin əsasən böyük həcmli və sabit tələbatı olan bazarlarda formalaşdığını nümayiş etdirir.

Azərbaycanın bu siyahıda həcmlərinə görə nisbətən aşağı mövqedə qərarlaşması idxal strukturunun daha çox regional ehtiyaclara uyğun formalaşdığını göstərir. Tikinti materialları bazarında idxalın azalması hər zaman tələbatın kəskin enməsi anlamına gəlmir. Qlobal təcrübədə bu cür azalmalar çox vaxt daxili istehsalın genişlənməsi, alternativ tədarük mənbələrinin istifadəsi və ya mövcud ehtiyatların hesabına bazarın təmin edilməsi ilə izah olunur. Dekabr ayında qeydə alınan artım isə mövsümi faktorların və ilin sonuna doğru aktivləşən tikinti işlərinin təsirini əks etdirir.

Bu tendensiya iki ölkə arasındakı iqtisadi münasibətlərin ümumi kontekstində də diqqətəlayiqdir. Azərbaycan və Türkiyə arasında ticarət əlaqələri struktur baxımından şaxələnmiş xarakter daşıyır və ayrı-ayrı məhsul qruplarında dalğalanmalar bu münasibətlərin ümumi dinamikasını dəyişmir. Sement və keramika kimi məhsullar isə əsasən tikinti sektorunun cari ehtiyaclarına uyğun olaraq dəyişən kateqoriyalara daxildir.

Ümumilikdə, mövcud statistika göstərir ki, 2025-ci ildə Türkiyədən Azərbaycana tikinti materialları idxalında müşahidə olunan azalma struktur və mövsümi amillərlə bağlıdır. Türkiyənin qlobal bazarlarda bu məhsullar üzrə ixrac artımını qoruması fonunda Azərbaycanın idxal göstəriciləri daxili bazarın real tələbatına uyğunlaşma mərhələsini əks etdirir. Bu yanaşma tikinti materialları bazarında daha balanslı və planlı ticarət modelinin formalaşdığını göstərən göstərici kimi qiymətləndirilə bilər.

Aznews.az