"ChatGPT Translate" ilə süni intellekt əsaslı tərcümənin qlobal iqtisadi təsirləri - ŞƏRH

OpenAI yanvarın 15-də ChatGPT Translate funksiyasını istifadəyə verməklə süni intellekt əsaslı tərcümə bazarında yeni mərhələnin başlanğıcını elan edib. Yeni alət avtomatik dil tanıma, iki paralel mətn sahəsi və 50-dən çox dil dəstəyi ilə klassik tərcümə platformalarının texniki imkanlarını qoruyur, lakin tərcümədən sonrakı mərhələdə istifadəçiyə təqdim etdiyi ağıllı üslub seçimləri ilə fərqlənir. İstifadəçi mətni bir kliklə daha axıcı, rəsmi, sadə və ya akademik formaya salır və bu seçim onu birbaşa ChatGPT interfeysinə yönləndirərək daha dərin redaktə imkanları yaradır.

Bu yenilik qlobal miqyasda rəqəmsal məzmun dövriyyəsinin artdığı bir dövrdə təqdim olunur. Son illərdə beynəlxalq ticarət, elmi nəşrlər, distant təhsil və rəqəmsal xidmətlər sürətlə çoxdilli mühitə keçib. Statista və CSA Research kimi tədqiqat mərkəzlərinin məlumatlarına görə, internet istifadəçilərinin təxminən 75 faizi ana dilində məzmuna üstünlük verir və çoxdilli məzmun təqdim edən platformalar istifadəçi etimadını və iqtisadi dəyəri daha sürətlə artırır. Bu kontekstdə tərcümə artıq sadəcə dil çevirmə deyil, məzmunun məqsədə uyğunlaşdırılması məsələsinə çevrilib.

ChatGPT Translate-in əsas iqtisadi təsir mənbəyi məhz bu nöqtədə formalaşır. Klassik tərcümə alətləri mətnin semantik uyğunluğunu təmin etsə də, üslub və kontekst adaptasiyası üçün əlavə insan resursuna ehtiyac yaranırdı. Yeni funksiya isə ilkin tərcümədən sonra redaktə mərhələsini avtomatlaşdıraraq vaxt və xərcləri azaldır. Xüsusilə beynəlxalq şirkətlər, media qurumları və akademik institutlar üçün bu yanaşma əməliyyat səmərəliliyini artıran real alət kimi qiymətləndirilir. Qlobal tərcümə və lokallaşdırma bazarının həcmi 2024-cü ildə 65 milyard dolları ötüb və proqnozlara görə bu bazar əsasən süni intellekt əsaslı həllər hesabına böyüməyə davam edəcək.

Digər tərəfdən, bu cür texnologiyalar əmək bazarında struktur dəyişikliklərini də sürətləndirir. Peşəkar tərcüməçilərin rolu azalmaqdan daha çox transformasiya edir. Sadə mətn çevirmə funksiyası avtomatlaşdıqca, insan mütəxəssislərin üzərinə terminoloji nəzarət, hüquqi və elmi dəqiqlik, mədəni uyğunlaşdırma kimi daha ixtisaslaşmış və yüksək dəyər yaradan sahələr düşür. Bu tendensiya qlobal miqyasda bilik iqtisadiyyatının necə yenidən formalaşdığını göstərir.

ChatGPT Translate-in təqdim etdiyi birbaşa redaktə inteqrasiyası həm də platforma iqtisadiyyatı baxımından əhəmiyyətlidir. İstifadəçi tərcümə alətindən ayrıca xidmət kimi deyil, OpenAI ekosisteminin davamı kimi istifadə edir. Bu isə istifadəçi davranışını tək funksiyalı məhsullardan çoxfunksiyalı rəqəmsal mühitlərə yönəldən qlobal trendin davamıdır. Böyük texnologiya şirkətləri üçün bu yanaşma məlumat axınının, istifadə müddətinin və əlavə xidmətlərin monetizasiyasının artması deməkdir.

Azərbaycan kontekstində də bu cür alətlərin tətbiqi media, təhsil və biznes sektorları üçün praktik imkanlar yaradır. Xüsusilə beynəlxalq auditoriyaya çıxmaq istəyən yerli platformalar üçün dil baryerinin azalması informasiyanın daha sürətli və düzgün yayılmasına şərait yaradır. Eyni zamanda akademik və analitik mətnlərin müxtəlif üslublara uyğunlaşdırılması yerli mütəxəssislərin qlobal bilik mübadiləsinə inteqrasiyasını asanlaşdırır.

Ümumilikdə ChatGPT Translate yalnız yeni bir tərcümə aləti deyil, dil texnologiyalarının iqtisadi dəyərinin necə dəyişdiyini göstərən nümunədir. Tərcümənin funksional mərhələdən strateji kommunikasiya alətinə çevrilməsi qlobal rəqəmsal iqtisadiyyatın əsas tendensiyalarından biri kimi formalaşır və bu prosesin yaxın illərdə daha da sürətlənəcəyi artıq müşahidə edilən faktlara əsaslanır.

Aznews.az