Milli kino fondu, dövlət televiziya və radio arxivləri tam rəqəmsallaşdırılacaq - ŞƏRH

2040-cı ilədək milli kino fondunun və dövlət televiziya radio arxivlərinin əhəmiyyətli hissəsinin rəqəmsallaşdırılması planı Azərbaycanın mədəni irsinin qorunması və dövriyyəyə qaytarılması baxımından strateji mərhələ kimi qiymətləndirilir. Prezident İlham Əliyevin təsdiqlədiyi Azərbaycan Mədəniyyəti 2040 Konsepsiyasında əksini tapan bu hədəflər kino fondunun azı 60 faizinin, televiziya və radio arxivlərinin isə hər birinin azı 50 faizinin rəqəmsal formata keçirilməsini nəzərdə tutur və paralel olaraq e culture platformasının yaradılması ilə vahid informasiya mühitinin formalaşdırılmasını hədəfləyir.

Qlobal təcrübə göstərir ki, mədəni irsin rəqəmsallaşdırılması təkcə texnoloji proses deyil, eyni zamanda mədəni təhlükəsizliyin və milli yaddaşın qorunmasının əsas alətlərindən biridir. UNESCO-nun son hesabatlarına görə, analoq daşıyıcılarda saxlanılan audio vizual materialların təxminən 40 faizi növbəti bir neçə onillikdə fiziki köhnəlmə və texniki uyğunsuzluq səbəbindən itki riski altındadır. Bu fonda bir çox ölkələr arxivlərini sürətlə rəqəmsallaşdırmaqla həm qoruma, həm də istifadənin genişləndirilməsi məqsədini güdür. Böyük Britaniya, Fransa və Cənubi Koreya kimi ölkələrdə milli kino və yayım arxivlərinin rəqəmsallaşdırılması mədəni sənayenin yeni gəlir mənbələrinə çevrilməsi ilə nəticələnib.

Azərbaycan üçün də bu prosesin bir neçə paralel təsiri gözlənilir. Bir tərəfdən, kino və yayım arxivlərinin rəqəmsallaşdırılması mədəni irsin gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından etibarlı mexanizm yaradır. Digər tərəfdən, bu materialların rəqəmsal platformalar üzərindən əlçatan olması elmi tədqiqatlar, təhsil və yaradıcı sənayelər üçün yeni imkanlar açır. Dünya Bankının yaradıcı iqtisadiyyatla bağlı araşdırmalarında qeyd olunur ki, rəqəmsal mədəni resurslara çıxışın genişlənməsi kino, serial və sənədli film istehsalında yerli məzmunun payını artırmaqla yanaşı, ixrac potensialını da gücləndirir.

Konsepsiyada nəzərdə tutulan e culture platforması isə institusional baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müxtəlif dövlət qurumlarına məxsus mədəniyyət resurslarının əlaqələndirilməsi vahid kommunikasiya siyasətinin formalaşmasına xidmət edir. Qlobal səviyyədə oxşar platformalar mədəniyyət sahəsində idarəetmənin şəffaflığını və resurslardan istifadənin səmərəliliyini artırıb. Məsələn, Estoniyada mədəni irs məlumat bazalarının inteqrasiyası rəqəmsal xidmətlərə tələbatı yüksəldərək həm yerli istifadəçilər, həm də beynəlxalq auditoriya üçün cəlbedici mühit yaradıb.

Bu təşəbbüsün iqtisadi aspekti də diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Rəqəmsallaşdırma ilkin mərhələdə texniki və maliyyə resursları tələb etsə də, orta və uzun müddətdə saxlanma xərclərinin azalmasına və arxiv materiallarının kommersiya dövriyyəsinə daxil olmasına imkan verir. Qlobal statistikaya əsasən, rəqəmsal arxivlərdə bir vahid materialın saxlanma və bərpa xərci analoq formata nisbətən bir neçə dəfə aşağıdır. Bu da dövlət büdcəsi baxımından davamlılıq yaradan amildir.

Ümumilikdə, 2040 perspektivinə yönəlmiş bu hədəflər Azərbaycanın mədəniyyət siyasətində rəqəmsal transformasiyanın mərkəzi rol oynadığını göstərir. Qlobal tendensiyalar fonunda bu yanaşma mədəni irsin qorunması, onun müasir dövriyyəyə inteqrasiyası və yaradıcı iqtisadiyyatın gücləndirilməsi baxımından rasional və vaxtında atılmış addım kimi dəyərləndirilə bilər. Uğurlu icra isə mədəniyyət sahəsində həm institusional səmərəliliyi, həm də beynəlxalq görünürlüğü artıran nəticələr verə bilər.

Aznews.az