Körfəz kapitalının Avrasiya strategiyası və Azərbaycanın seçici investisiya mövqeyi - ŞƏRH

Fars körfəzi ölkələrinin 2025-ci ilin birinci yarısında Azərbaycana 606 milyon ABŞ dolları həcmində investisiya yatırması regiondaxili kapital axınlarının dinamikasını və Azərbaycanın bu prosesdəki mövqeyini aydın şəkildə göstərir. Avrasiya İnkişaf Bankının hesabatına əsasən, Körfəz ölkələrindən Avrasiya regionuna yönələn investisiyalar kəskin artım mərhələsindədir və bu artım fonunda Azərbaycan hələlik daha məhdud payla təmsil olunur.

Məlumatlar göstərir ki, 2025-ci ilin ilk altı ayında Körfəz ölkələrinin Avrasiya regionuna yatırdığı 23,9 milyard dollar əsasən Mərkəzi Asiya ölkələrinə yönəlib. İnvestisiyaların təxminən 96 faizi bu regionun payına düşür. Bu struktur təsadüfi deyil və bir neçə fundamental səbəblə izah olunur. Mərkəzi Asiya ölkələri böyük əhali bazarı, geniş ərazi miqyası, enerji və xammal ehtiyatları, eləcə də iri infrastruktur layihələri ilə Körfəz kapitalı üçün daha geniş yerləşdirmə imkanları yaradır. Özbəkistan və Qazaxıstan kimi ölkələrdə paralel olaraq aparılan struktur islahatları, investisiya mühitinin liberallaşdırılması və dövlət-özəl tərəfdaşlığı mexanizmlərinin genişlənməsi Körfəz investorları üçün risklərin daha balanslı paylanmasına şərait formalaşdırır.

Azərbaycanın 606 milyon dollarlıq investisiya həcmi region üzrə aşağı göstəricilər sırasında yer alsa da, bu rəqəmin keyfiyyət tərəfi diqqət çəkir. Körfəz ölkələrinin Azərbaycandakı yatırımları əsasən enerji sektoruna, xüsusilə bərpa olunan enerji layihələrinə fokuslanıb. BƏƏ-nin Masdar şirkətinin Neftçala və Biləsuvar rayonlarında həyata keçirdiyi günəş elektrik stansiyası layihələri təkcə maliyyə baxımından deyil, texnoloji transfer və uzunmüddətli enerji strategiyası kontekstində də əhəmiyyət daşıyır. Bu layihələr Azərbaycanın enerji balansının şaxələndirilməsi və qeyri-karbon enerji mənbələrinin payının artırılması istiqamətində qlobal trendlərlə uzlaşdığını göstərir.

Qlobal səviyyədə Körfəz ölkələrinin investisiya strategiyası son illərdə nəzərəçarpacaq şəkildə dəyişib. Neft gəlirlərinə əsaslanan klassik modeldən aktivlərin şaxələndirilməsinə keçid artıq struktur xarakter alıb. Səudiyyə Ərəbistanının Vision 2030 proqramı, BƏƏ-nin yaşıl enerji və texnologiya yönümlü investisiya siyasəti bu transformasiyanın əsas göstəriciləridir. Avrasiya regionu isə coğrafi yaxınlıq, artan enerji tələbatı və nisbətən aşağı istehsal xərcləri səbəbilə bu kapital üçün cəlbedici platforma rolunu oynayır.

Bu kontekstdə Azərbaycanın investisiya portfeli daha çox seçici və sahəvi yanaşma ilə formalaşır. Neft-qaz sektorundan kənar istiqamətlərdə, xüsusilə elektrik enerjisi və bərpa olunan mənbələr üzrə layihələrin artması ölkənin uzunmüddətli iqtisadi strategiyasına uyğun gəlir. Bununla yanaşı, statistik müqayisələr göstərir ki, Azərbaycan Körfəz kapitalının cəlbi baxımından hələ tam potensialını reallaşdırmayıb. Bu isə əsasən layihə miqyasları, bazar həcmi və regiondaxili rəqabət faktorları ilə bağlıdır.

EDB-nin hesabatında vurğulanan digər mühüm məqam Körfəz investorlarının son illərdə Cənubi Qafqaz ölkələrində yeni istiqamətləri araşdırmağa başlamasıdır. Bu tendensiya Azərbaycanın investisiya gündəliyi üçün orta müddətli perspektivdə əlavə imkanlar yarada bilər. Xüsusilə logistika, yaşıl enerji, aqrar texnologiyalar və sənaye zonaları kimi sahələr Körfəz ölkələrinin aktivlərin şaxələndirilməsi strategiyası ilə uyğunluq təşkil edir.

Ümumilikdə, Azərbaycan Körfəz ölkələrinin investisiya xəritəsində hələlik kəmiyyət baxımından məhdud yer tutur, lakin keyfiyyət və strateji istiqamətlər üzrə artan rol nümayiş etdirir. Qlobal investisiya axınlarının bərpa olunan enerji və dayanıqlı inkişaf fokusuna yönəldiyi bir dövrdə bu mövqenin möhkəmləndirilməsi Azərbaycanın regiondakı iqtisadi çəkisini mərhələli şəkildə artırmaq potensialına malikdir.

AzNews.az