Azərbaycanın zeytun yağı ixracı artır - ŞƏRH

Azərbaycanın zeytun yağı ixracında son statistika maraqlı iqtisadi dinamikanı ortaya qoyur. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatları əsasında aparılan hesablamalara görə, 2025-ci ildə Azərbaycan 7 milyon ABŞ dolları dəyərində 1 349 ton zeytun yağı ixrac edib. Bu göstərici əvvəlki illə müqayisədə dəyər ifadəsində 1,5 % azalsa da, kəmiyyət baxımından 51 % artıb. İxrac coğrafiyasında da dəyişikliklər müşahidə olunur. Türkiyəyə tədarükün həcmi və dəyəri kəskin artıb, İsrail və ABŞ bazarlarında da yüksəliş qeydə alınıb. Eyni zamanda Rusiyaya və Gürcüstana ixrac müəyyən qədər azalıb, Avstraliya istiqamətində isə fasilədən sonra yenidən tədarük bərpa edilib.

Statistik göstəricilərdə diqqət çəkən əsas məqam ixrac həcminin artmasına baxmayaraq ümumi dəyərin nisbətən azalmasıdır. Bu fərq beynəlxalq zeytun yağı bazarında son illərdə baş verən qiymət dəyişiklikləri ilə əlaqələndirilə bilər. Qlobal bazarda zeytun yağı əsasən Aralıq dənizi regionu ölkələrinin istehsalı ilə formalaşır və qiymətlər iqlim şəraiti, məhsuldarlıq və logistika xərclərindən birbaşa asılıdır. Son illərdə İspaniya və İtaliya kimi böyük istehsalçılarda quraqlıq və məhsul azalması səbəbindən qiymətlərdə ciddi dalğalanmalar müşahidə olunub. Bu şəraitdə bazara daxil olan yeni və ya nisbətən kiçik istehsalçı ölkələr daha çox həcmlə, lakin rəqabətli qiymətlərlə ixrac strategiyasına üstünlük verirlər.

Azərbaycanın ixrac strukturuna nəzər saldıqda, bazarların şaxələnməsi prosesinin gücləndiyi görünür. Əvvəllər əsas istiqamətlərdən biri sayılan Rusiya bazarında müəyyən azalma qeydə alınsa da, Türkiyə, İsrail və ABŞ kimi bazarlarda artımın müşahidə olunması ixrac coğrafiyasının daha balanslı formalaşdığını göstərir. Xüsusilə Türkiyəyə ixracın bir neçə dəfə artması regional ticarət əlaqələrinin genişləndiyini və məhsulun yeni tədarük kanalları vasitəsilə bazara daxil olduğunu göstərən iqtisadi göstəricidir. İsrail və ABŞ kimi bazarlarda artım isə məhsulun daha geniş istehlak bazarlarına çıxış imkanlarının formalaşdığını göstərir.

Zeytun yağı istehsalı qlobal kənd təsərrüfatı və qida sənayesində strateji məhsul hesab olunur. Dünyada istehsalın böyük hissəsi İspaniya, İtaliya, Yunanıstan və Türkiyə kimi ölkələrin payına düşür. Bununla yanaşı, son illərdə yeni istehsalçı ölkələrin bazara daxil olması da müşahidə olunur. Bu ölkələr əsasən regional iqlim xüsusiyyətlərindən istifadə edərək zeytunçuluğu kənd təsərrüfatının perspektivli istiqamətlərindən birinə çevirirlər. Belə model kənd təsərrüfatının diversifikasiyası və ixrac potensialının artırılması baxımından iqtisadi baxımdan səmərəli hesab olunur.

Azərbaycanın iqlim şəraiti və bəzi bölgələrdə formalaşmış zeytunçuluq ənənəsi bu sahənin inkişafı üçün müəyyən potensial yaradır. Xüsusilə Abşeron yarımadası və ətraf regionlarda zeytun bağlarının genişləndirilməsi istiqamətində həyata keçirilən layihələr daxili istehsalın artmasına və emal sənayesinin inkişafına şərait yaradır. Zeytun yağı kimi yüksək əlavə dəyərli kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracı həm də aqrar sektorun beynəlxalq bazara inteqrasiyasını gücləndirir.

İxrac statistikasında müşahidə olunan həcmin artması kənd təsərrüfatı və qida emalı sektorunun potensialının tədricən genişləndiyini göstərir. Qlobal qida bazarında sağlam qidalanma və təbii məhsullara tələbatın artması zeytun yağı kimi məhsulların ticarət dövriyyəsini genişləndirən əsas amillərdən biri hesab olunur. Bu tendensiya zeytun yağı istehsalının gələcəkdə də aqrar ixrac strukturunda mühüm yer tutacağını göstərən beynəlxalq iqtisadi göstəricilərdən biri kimi qiymətləndirilir.

Ümumilikdə, ixrac statistikasında müşahidə olunan dinamika Azərbaycanın aqrar məhsullar üzrə xarici ticarət imkanlarının genişləndiyini göstərir. İxrac bazarlarının şaxələnməsi, tədarük həcmlərinin artması və yeni bazarların formalaşması zeytun yağı sektorunun beynəlxalq ticarətdə daha geniş yer tutmağa başladığını göstərən iqtisadi tendensiya kimi qiymətləndirilə bilər.

AzNews.az