Azərbaycanda sənaye artımı zəifləyib? - ŞƏRH

2026-cı ilin ilk rübündə Azərbaycanda sənaye istehsalının cüzi, lakin müsbət artımla 14,9 milyard manata çatması iqtisadiyyatın real sektorunda sabitliyin qorunduğunu göstərir. Ümumi artım tempi yüksək olmasa da, sektor daxilində baş verən struktur dəyişiklikləri daha dərin iqtisadi tendensiyalara işarə edir. Xüsusilə emal sənayesində qeydə alınan artım sahənin tədricən diversifikasiyaya doğru irəlilədiyini göstərir.

Qlobal iqtisadi mühitdə sənaye artımının zəiflədiyi, enerji qiymətlərində dalğalanmaların davam etdiyi və tədarük zəncirlərinin hələ də tam sabitləşmədiyi bir dövrdə Azərbaycanın sənaye sektorunda müsbət dinamikanın saxlanılması diqqətəlayiqdir. Beynəlxalq Valyuta Fondunun və Dünya Bankının son hesabatlarında da qeyd olunduğu kimi, inkişaf etməkdə olan ölkələrdə sənaye artımı əsasən daxili istehsal imkanlarının genişləndirilməsi və qeyri-xammal sahələrinin inkişafı hesabına təmin edilir. Azərbaycanda da bu istiqamətdə müşahidə olunan dəyişikliklər emal sənayesinin rolunun artdığını göstərir.

Avtomobil, qoşqu və yarımqoşqu istehsalında artım ilk növbədə logistika və nəqliyyat sektorunda aktivliyin yüksəlməsi ilə əlaqələndirilə bilər. Regionda tranzit imkanlarının genişlənməsi, Orta Dəhliz üzrə yükdaşımaların artması bu sahəyə olan tələbi gücləndirir. Bu isə yerli istehsalın stimullaşdırılması və idxaldan asılılığın müəyyən qədər azaldılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Əczaçılıq məhsullarının istehsalında artım isə qlobal səhiyyə sektorunda son illərdə müşahidə olunan transformasiyanın yerli sənayeyə təsirini əks etdirir. Pandemiya sonrası dövrdə bir çox ölkələrdə dərman və tibbi məhsulların lokal istehsalının artırılması prioritet istiqamətə çevrilib. Azərbaycanda bu sahədə istehsalın genişlənməsi həm daxili tələbatın ödənilməsi, həm də potensial ixrac imkanlarının formalaşması baxımından strateji əhəmiyyət kəsb edir.

Maşın və avadanlıqların quraşdırılması və təmiri, eləcə də elektrik avadanlıqlarının istehsalında artım sənayenin texnoloji bazasının gücləndirilməsi ilə bağlıdır. Bu sahələrdə aktivlik investisiya dövriyyəsinin davam etdiyini və müəssisələrin modernləşmə prosesinin getdiyini göstərir. Qlobal praktikada sənayeləşmənin keyfiyyət mərhələsinə keçid məhz bu tip sahələrin inkişafı ilə müşayiət olunur.

Toxuculuq sənayesində qeydə alınan artım isə əmək tutumlu sahələrin yenidən aktuallaşdığını göstərir. Bu sahə xüsusilə regionlarda məşğulluğun artırılması baxımından mühüm rol oynayır. Eyni zamanda, dünya bazarlarında tekstil məhsullarına sabit tələbatın mövcudluğu Azərbaycanın bu seqmentdə mövqeyini gücləndirmək üçün imkanlar yaradır.

Ümumi sənaye artımının aşağı tempdə olması müəyyən mənada enerji sektorunda sabitləşmə ilə də izah oluna bilər. Ənənəvi olaraq sənaye istehsalında böyük paya malik olan hasilat sənayesində kəskin artımın olmaması ümumi göstəricilərə təsir edir. Bununla yanaşı, emal sənayesindəki artım iqtisadiyyatın struktur baxımından daha balanslı modelə keçid etdiyini göstərir.

Mövcud dinamika onu göstərir ki, sənaye sektorunda kəmiyyət artımından daha çox keyfiyyət dəyişiklikləri ön plana çıxır. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə daha dayanıqlı iqtisadi modelin formalaşmasına xidmət edir. Emal sənayesinin genişlənməsi, texnoloji sahələrin aktivləşməsi və istehsalın şaxələndirilməsi Azərbaycanın qeyri-neft sektorunda rəqabət qabiliyyətini artıran əsas amillər kimi çıxış edir.

AzNews.az