Xurma ixracı azalır: Azərbaycan qeyri-neft ixracında yeni bazarlar axtarmalıdır - ŞƏRH

Bu ilin yanvar-aprel aylarında Azərbaycan 40 min 527 ton xurma ixrac edib.

Aznews.az Dövlət Gömrük Komitəsinə istinadən xəbər verir ki, bu həcmdə xurmanın dəyəri 32 milyon 99 min ABŞ dolları olub.

Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə həcm baxımından 5 307 ton (11,5 %), dəyər baxımından isə, 847 min dollar (2,5 %) azdır.

Hesabat dövründə xurma ixracından əldə edilən gəlir Azərbaycanın ixrac gəlirlərində cüzi paya malik olub.

Qeyd edək ki, bu ilin yanvar-aprel aylarında Azərbaycan xarici ölkələrlə 17 milyard 403 milyon ABŞ dolları dəyərində ticarət əməliyyatı aparıb. Xarici ticarət dövriyyəsinin 11 milyard 879 milyon ABŞ dolları ixracın, 5 milyard 525 milyon ABŞ dolları isə idxalın payına düşüb. Son 1 ildə ixrac 35,2 % artıb, idxal isə 32,1 % azalıb.
Xurma ixracındakı azalma nə deməkdir? – Azərbaycanın qeyri-neft ixracında yeni çağırışlar

2026-cı ilin ilk dörd ayında Azərbaycanın xurma ixracının həm həcm, həm də dəyər baxımından azalması ölkənin ənənəvi kənd təsərrüfatı ixrac məhsullarından biri üzrə müəyyən çətinliklərin yarandığını göstərir. İxrac həcminin 11,5 %, gəlirlərin isə 2,5 % azalması ilk baxışdan mənfi tendensiya kimi görünsə də, rəqəmlər daha dərin təhlilə ehtiyac yaradır.

Maraqlıdır ki, ixrac həcmi daha sürətli azaldığı halda gəlirlərin azalması nisbətən məhdud olub. Bu isə Azərbaycan xurmasının xarici bazarlarda orta satış qiymətinin yüksəldiyini göstərir. Başqa sözlə, ixrac olunan məhsulun miqdarı azalsa da, məhsulun bazar dəyəri müəyyən qədər artıb və bu da gəlirlərin daha kəskin azalmasının qarşısını alıb.

Azərbaycan uzun illərdir ki, xurma istehsalı və ixracında regionun aparıcı ölkələrindən biri hesab olunur. Xüsusilə Rusiya, Ukrayna, Belarus və digər MDB bazarları Azərbaycan xurmasının əsas alıcılarıdır. Lakin son illərdə beynəlxalq logistika xərclərinin artması, regional bazarlarda rəqabətin güclənməsi və bəzi ölkələrin yerli istehsalı təşviq etməsi ixrac imkanlarına təsir göstərir.

Qlobal miqyasda meyvə bazarında keyfiyyət, sertifikatlaşdırma və emal məhsullarının payı sürətlə artır. Bu baxımdan Azərbaycanın əsas çağırışı yalnız xammal kimi xurma ixrac etmək deyil, qurudulmuş xurma, konsentrat, şirə və digər əlavə dəyər yaradan məhsulların istehsalını genişləndirməkdir. Belə yanaşma ixrac gəlirlərinin daha sürətli artmasına imkan verə bilər.

Digər mühüm məqam iqlim faktorudur. Son illərdə hava şəraitindəki dəyişikliklər, su ehtiyatları ilə bağlı problemlər və məhsuldarlıq riskləri kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalına təsir göstərir. Azərbaycanın kənd təsərrüfatı siyasətində suvarma sistemlərinin modernləşdirilməsi və məhsuldarlığın artırılması tədbirləri məhz bu risklərin azaldılmasına yönəlib.

Ümumilikdə, xurma ixracındakı azalma Azərbaycanın ümumi xarici ticarət göstəricilərinə ciddi təsir göstərmir. Çünki ölkənin ümumi ixracı son bir ildə 35,2 % artaraq 11,9 milyard dollara yaxınlaşıb. Lakin qeyri-neft sektorunun inkişafı baxımından xurma kimi ənənəvi ixrac məhsullarında rəqabət qabiliyyətinin qorunması və yeni bazarlara çıxış imkanlarının genişləndirilməsi strateji əhəmiyyət daşıyır.