Enerji istehsalının artımı Azərbaycanda balansı necə dəyişir? - ŞƏRH

2026-cı ilin ilk rübündə Azərbaycanda elektrik enerjisi istehsalının 7 milyard kVt·st səviyyəsinə çatması enerji sektorunda sabit istehsalın qorunduğunu və tələbin artımı fonunda generasiya imkanlarının effektiv şəkildə səfərbər edildiyini göstərir. İstehsalın əsas hissəsinin istilik elektrik stansiyalarının payına düşməsi enerji balansında ənənəvi mənbələrin hələ də baza rolunu saxladığını təsdiqləyir.

Enerji strukturuna nəzər saldıqda, 6 milyard kVt·st-dən çox istehsalın istilik elektrik stansiyalarında formalaşması sistemin dayanıqlılığını təmin edən əsas mexanizmin bu seqment olduğunu göstərir. Qlobal praktikada da qaz və digər yanacaq əsaslı stansiyalar enerji sistemlərinin əsas dayağı olaraq qalır və bərpa olunan mənbələrin artan payına baxmayaraq, sabitlik baxımından kritik rol oynayır.

Bununla yanaşı, bərpa olunan enerji mənbələri üzrə 925 milyon kVt·st istehsalın qeydə alınması struktur dəyişikliklərinin sürətləndiyini göstərir. Xüsusilə külək enerjisində 238 milyon kVt·st-lıq artım bu sahədə yeni güclərin istismara verilməsi və ya mövcud infrastrukturların daha effektiv işlədilməsi ilə bağlıdır. Bu dinamika Azərbaycanın alternativ enerji strategiyasının praktik mərhələyə keçdiyini göstərən əsas indikatorlardan biridir.

Su elektrik stansiyalarının ümumi istehsalda payının qorunması hidroenerjinin hələ də sistemdə mühüm komponent olaraq qaldığını göstərsə də, bu sahə iqlim və su ehtiyatlarından asılı olaraq dəyişkən xarakter daşıyır. Bu səbəbdən enerji balansında müxtəlif mənbələrin paralel inkişafı strateji zərurət kimi çıxış edir.

Günəş və tullantı əsaslı enerji istehsalının da ümumi strukturda yer alması enerji portfelinin şaxələndirilməsi istiqamətində atılan addımların davam etdiyini göstərir. Xüsusilə tullantıdan enerji istehsalının artması həm ekoloji, həm də iqtisadi baxımdan əlavə dəyər yaradır və şəhər infrastrukturunun daha effektiv idarə olunmasına imkan verir.

İstehsalın institusional bölgüsü də diqqətəlayiqdir. Azərenerji tərəfindən ümumi istehsalın böyük hissəsinin təmin olunması dövlət sektorunun enerji sistemində əsas rolunu qoruduğunu göstərir. Bununla yanaşı, müstəqil elektrik stansiyalarının payının 900 milyon kVt·st-dən çox olması özəl sektorun da bu sahədə aktiv iştirak etdiyini təsdiqləyir.

Xarici ticarət baxımından elektrik enerjisinin ixracının idxalı üstələməsi müsbət enerji balansının formalaşdığını göstərir. 142 milyon kVt·st ixrac və 35 milyon kVt·st idxal göstəriciləri Azərbaycanın regional enerji bazarında ixracatçı mövqeyini qoruduğunu təsdiqləyir. Bu, həm enerji təhlükəsizliyi, həm də əlavə valyuta gəlirləri baxımından əhəmiyyətlidir.

İqtisadi kontekstdə elektrik enerjisi istehsalının artımı sənaye, xidmət və digər sektorlarda aktivliyin genişləndiyini göstərən əsas indikatorlardan biridir. Enerji tələbatının yüksəlməsi ümumi iqtisadi dinamikanın artdığını və istehsal güclərinin daha intensiv istifadə olunduğunu əks etdirir.

Nəticə etibarilə, 2026-cı ilin ilk rübü üzrə elektrik enerjisi göstəriciləri Azərbaycanın enerji sektorunda həm sabitliyin, həm də transformasiyanın paralel getdiyini göstərir. Ənənəvi mənbələrin dominantlığı qorunsa da, bərpa olunan enerjinin artan payı gələcəkdə daha balanslı və dayanıqlı enerji modelinin formalaşacağına işarə edir.

AzNews.az