Xəzərdə rəqəmsal dəhliz qurulur: Bakı-Astana layihəsi strateji mərhələdə - ŞƏRH

Qazaxıstan-Azərbaycan fiberoptik kabel layihəsi Türk dövlətləri arasında strateji rəqəmsal körpü rolunu oynayacaq. Aznews.az xəbər verir ki, bunu Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) Baş katibi Kubanıçbek Ömüraliyev Türk Dövlətləri Təşkilatının Dövlət başçılarının qeyri-rəsmi Zirvə görüşündə bildirib. “Azərbaycan tərəfindən həyata keçirilən rəqəmsal aqroplatforma layihələri də regionda innovasiya və texnologiyanın inkişafına mühüm töhfə verir. Enerji sahəsində əməkdaşlıq da strateji əhəmiyyət daşıyır. Xəzər regionunda həyata keçirilən layihələr Türk dövlətləri arasında enerji təhlükəsizliyinin gücləndirilməsinə xidmət edir. Qazaxıstan və Azərbaycan arasında Xəzər dənizi vasitəsilə fiberoptik kabel layihəsi Türk dünyasının rəqəmsal bağlantısının gücləndirilməsi baxımından mühüm addımdır. Bu layihə Türk dövlətləri arasında strateji rəqəmsal körpü rolunu oynayacaq”, - Kubanıçbek Ömüraliyev qeyd edib.

Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində gündəmə gətirilən Qazaxıstan-Azərbaycan fiberoptik kabel layihəsi regionda formalaşan yeni rəqəmsal geoiqtisadi xəttin əsas elementlərindən biri kimi qiymətləndirilir. Xəzər dənizi vasitəsilə reallaşdırılması planlaşdırılan layihə yalnız telekommunikasiya infrastrukturu deyil, həm də Türk dövlətləri arasında strateji rəqəmsal inteqrasiyanın gücləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Qlobal iqtisadiyyatda rəqəmsal bağlantı artıq enerji və nəqliyyat infrastrukturu qədər strateji hesab olunur. İnternet trafiki, bulud texnologiyaları, rəqəmsal xidmətlər və data mərkəzləri üzrə artan tələbat ölkələri yeni fiberoptik marşrutlar yaratmağa sövq edir. Bu baxımdan Azərbaycan və Qazaxıstan arasında qurulacaq kabel xətti Asiya ilə Avropa arasında alternativ rəqəmsal dəhliz formalaşdırmaq potensialına malikdir.

Layihənin əsas strateji üstünlüklərindən biri məlumat ötürülməsi marşrutlarının diversifikasiyasıdır. Hazırda beynəlxalq internet trafikinin böyük hissəsi məhdud sayda qlobal magistral xətlərdən asılıdır. Yeni fiberoptik bağlantılar isə həm sürəti artırır, həm də texniki və geosiyasi riskləri azaltmağa imkan verir. Son illərdə dövlətlər rəqəmsal suverenlik və məlumat təhlükəsizliyi məsələlərinə daha həssas yanaşmağa başlayıb.

Azərbaycanın bu layihədə rolu təsadüfi deyil. Son illərdə ölkə özünü yalnız enerji və logistika mərkəzi deyil, həm də regional rəqəmsal hab kimi formalaşdırmağa çalışır. Xəzər regionunda rəqəmsal tranzit imkanlarının genişləndirilməsi, data mərkəzləri və beynəlxalq internet bağlantılarının artırılması bu strategiyanın əsas istiqamətlərindəndir.

Qazaxıstan üçün də layihə Mərkəzi Asiyanın rəqəmsal çıxış imkanlarının genişləndirilməsi baxımından vacibdir. Region ölkələri son illərdə rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafını prioritet elan edib və yeni bağlantı xətləri texnologiya sektorunun inkişafı üçün əsas infrastruktur hesab olunur.

Fiberoptik kabel layihələri yalnız telekommunikasiya sektoru ilə məhdudlaşmır. Bu tip infrastrukturlar elektron ticarət, maliyyə texnologiyaları, bulud xidmətləri, süni intellekt sistemləri və rəqəmsal dövlət xidmətlərinin inkişafı üçün baza yaradır. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, yüksək sürətli məlumat ötürmə imkanları investisiya cəlbediciliyini də artırır.

Rəqəmsal aqroplatformaların xüsusi vurğulanması da diqqət çəkir. Kənd təsərrüfatında rəqəmsallaşma, peyk monitorinqi, süni intellekt əsaslı analiz və ağıllı idarəetmə sistemləri artıq qlobal aqrar transformasiyanın əsas elementlərinə çevrilib. Azərbaycan son illərdə bu istiqamətdə regional texnoloji layihələrdə daha aktiv iştirak etməyə başlayıb.

Türk dövlətləri arasında rəqəmsal inteqrasiyanın güclənməsi iqtisadi əməkdaşlığın strukturunu da dəyişə bilər. Ənənəvi enerji və nəqliyyat layihələri ilə yanaşı, data axını və rəqəmsal xidmətlər yaxın illərdə yeni iqtisadi əməkdaşlıq xəttinə çevrilə bilər. Bu isə regionun texnoloji və innovasiya potensialını artıran əsas amillərdən biri hesab olunur.

Bununla yanaşı, rəqəmsal infrastruktur layihələri kibertəhlükəsizlik və məlumat təhlükəsizliyi məsələlərini də ön plana çıxarır. Yeni bağlantı xətləri dövlətlər arasında koordinasiyalı rəqəmsal təhlükəsizlik mexanizmlərinin formalaşdırılmasını daha da aktuallaşdırır.

Ümumilikdə, Qazaxıstan-Azərbaycan fiberoptik kabel layihəsi Türk dünyasında yeni rəqəmsal inteqrasiya mərhələsinin əsas elementlərindən biri kimi qiymətləndirilir. Layihə regionun yalnız fiziki deyil, həm də rəqəmsal bağlantı xəritəsində strateji mövqeyini gücləndirən mühüm platformaya çevrilə bilər.