Sığorta bazarında ödənişlərin sürətli artımı yeni risk balansı yaradır - ŞƏRH

Bu ilin yanvar-aprel aylarında Azərbaycandakı 16 sığorta şirkətinin xətti 610,216 milyon manat sığorta haqqı toplanılıb.

Aznews.az Azərbaycan Mərkəzi Bankına istinadən xəbər verir ki, bu, ötən ilin eyni dövrünə nisbətən 3,7 % çoxdur.

Hesabat dövründə sığorta şirkətlərinin həyata keçirdikləri ödənişlərin məbləği isə 304,353 milyon manat təşkil edib. Bu isə illik müqayisədə 31,6 % çoxdur.

Ötən 4 ayda sığorta bazarında toplanmış hər 100 manat sığorta haqqının 49,9 manatı ödəniş edilib. Ötən ilin eyni dövründə bu göstərici 39,3 manat olub.

Azərbaycanda sığorta sektorunda ilin ilk dörd ayında qeydə alınan göstəricilər bazarın həm böyüməyə davam etdiyini, həm də öhdəlik yükünün artdığını göstərir. Azərbaycan Mərkəzi Bankının açıqladığı məlumatlara əsasən, sığorta haqlarının 3,7 % artaraq 610 milyon manatdan çox olması sektorun genişlənməsini təsdiqləyir. Lakin daha diqqətçəkən məqam sığorta ödənişlərinin illik müqayisədə 31,6 % artaraq 304 milyon manatı keçməsidir. Bu dinamika bazarda risk hadisələrinin və kompensasiya yükünün əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha sürətlə yüksəldiyini göstərir.

Sığorta bazarında “ödənişlilik səviyyəsi”nin artması sektorun inkişaf indikatorlarından biri hesab olunur. Toplanan hər 100 manat sığorta haqqına qarşılıq təxminən 50 manat ödəniş edilməsi ötən illə müqayisədə əhəmiyyətli dəyişiklikdir. Bu göstərici bir tərəfdən sığorta xidmətlərindən real istifadə səviyyəsinin yüksəldiyini göstərirsə, digər tərəfdən şirkətlərin risk idarəetməsi və maliyyə dayanıqlılığı məsələsini daha aktual edir. Beynəlxalq praktikada ödəniş əmsalının artması bazarın yetkinləşməsi əlaməti sayılsa da, bu prosesin davamlılığı sığorta portfelinin keyfiyyətindən asılı olur.

Son illərdə Azərbaycanda sığorta bazarının strukturunda müəyyən dəyişikliklər müşahidə edilir. İcbari sığorta növlərinin genişlənməsi, avtomobil və əmlak sığortasına marağın artması bazarın böyüməsinə təkan verən əsas amillərdəndir. Eyni zamanda kənd təsərrüfatı və sağlamlıq sığortası istiqamətlərində dövlət dəstəyi mexanizmlərinin tətbiqi sığorta mədəniyyətinin genişlənməsinə təsir göstərir. Bununla yanaşı, təbii risklər, yol-nəqliyyat hadisələri və tibbi xidmətlər üzrə ödənişlərin artması şirkətlərin xərc yükünü yüksəldir.

Qlobal səviyyədə də sığorta sektoru son illərdə ciddi transformasiya mərhələsindən keçir. İqlim dəyişiklikləri, təbii fəlakətlərin artması və səhiyyə xərclərinin yüksəlməsi beynəlxalq sığorta bazarlarında ödəniş həcmlərini rekord səviyyələrə çatdırıb. Swiss Re və Munich Re kimi iri reytinq və təkrar sığorta şirkətlərinin hesabatlarında qeyd olunur ki, son illərdə təbii fəlakətlərdən yaranan sığorta zərərləri davamlı şəkildə artır. Bu isə bütün dünyada sığorta tarifləri və risk qiymətləndirmə modellərinin yenilənməsinə səbəb olur.

Azərbaycanda ödənişlərin sürətli artımı eyni zamanda müştəri etimadı baxımından da əhəmiyyətlidir. Sığorta bazarlarında əsas göstəricilərdən biri toplanan vəsaitlərin nə qədər effektiv şəkildə geri qaytarılmasıdır. Ödəniş səviyyəsinin yüksəlməsi vətəndaşların sığorta xidmətlərinə inamını gücləndirə və bazarın dərinləşməsinə şərait yarada bilər. Çünki inkişaf etmiş ölkələrdə sığorta bazarının böyüməsinin əsas səbəblərindən biri məhz yüksək ödəniş intizamı və şəffaflıqdır.

Bununla yanaşı, artan ödəniş yükü sığorta şirkətləri üçün daha peşəkar risk idarəetməsi tələb edir. Beynəlxalq standartlara uyğun aktuari hesablamaları, rəqəmsal qiymətləndirmə sistemləri və təkrar sığorta mexanizmləri sektorun maliyyə dayanıqlığı baxımından mühüm rol oynayır. Xüsusilə iqlim riskləri və səhiyyə xərclərinin artdığı şəraitdə sığorta bazarının davamlılığı daha çox texnoloji və institusional hazırlıqdan asılı olacaq.

Sığorta sektoru iqtisadiyyat üçün də mühüm maliyyə aləti hesab olunur. İnkişaf etmiş bazarlarda sığorta şirkətləri yalnız risk kompensasiyası ilə deyil, uzunmüddətli investisiya resurslarının formalaşdırılması ilə də iqtisadiyyata töhfə verir. Bu baxımdan Azərbaycanın sığorta bazarında müşahidə olunan artım maliyyə sektorunun genişlənməsi və iqtisadi aktivliyin dərinləşməsi ilə paralel qiymətləndirilir.

Mövcud göstəricilər göstərir ki, Azərbaycan sığorta bazarı həcmini artırmaqla yanaşı, daha aktiv ödəniş mərhələsinə daxil olur. Qarşıdakı dövrdə əsas məsələ bazarın böyüməsi ilə risk dayanıqlılığı arasında balansın qorunması olacaq. Bu isə həm tənzimləyici institutların, həm də sığorta şirkətlərinin strateji hazırlıq səviyyəsindən asılı olacaq.

Nuray,
AzNews.az