Qadınların mənzil problemi artıq sosial deyil, iqtisadi təhlükəsizlik məsələsidir - ŞƏRH

Dünyada mənzil problemi ilə üzləşən insanların əksəriyyətini qadınlar təşkil edir.

Aznews.az xəbər verir ki, bunu Barbadosda Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Rezident Koordinatoru Simon Sprinqett Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyası (WUF13) çərçivəsində "Qadınların Dəyirmi Masası: Gender bərabərliyi və qadınların gücləndirilməsi üçün adekvat mənzil təminatı" adlı tədbirdəki çıxışında deyib.

Onun sözlərinə görə, qadınların başçılıq etdiyi ev təsərrüfatlarının sayı kifayət qədər çoxdur:

"Mənzil problemi ilə üzləşən insanların əksəriyyətini qadınlar təşkil edir. BMT gender statistikasının inkişafına, investisiyaların cəlb olunmasına, təhlükəsizliyin təmin olunmasına və iqlim risklərinin nəzərə alınmasına dəstək verə bilər".

S.Springettun fikrincə, bu çərçivədə mövcud reallıqlara uyğun siyasətlər formalaşdırılmalıdır:

"Bunun üçün etibarlı sübutlar və məlumatlar əldə edilməli, məlumatlardan istifadənin təşviqinə xüsusi diqqət yetirilməlidir. BMT məlumat sistemlərinin təkmilləşdirilməsi, eləcə də yaşayış yerlərində təhlükəsizliyin təmin olunması istiqamətində dəstək verə bilər".

Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunda səsləndirilən “mənzil problemi ilə üzləşən insanların əksəriyyətini qadınlar təşkil edir” fikri qlobal urbanizasiya siyasətində gender faktorunun artan rolunu göstərir. BMT-nin Barbados üzrə Rezident Koordinatoru Simon Sprinqettin vurğuladığı kimi, qadınların, xüsusilə qadın başçılıqlı ev təsərrüfatlarının mənzil əlçatanlığı baxımından daha həssas vəziyyətdə olması artıq beynəlxalq sosial siyasətin əsas mövzularından birinə çevrilib. Müasir yanaşmada mənzil məsələsi yalnız yaşayış sahəsi deyil, iqtisadi müstəqillik, təhlükəsizlik və sosial dayanıqlılıq göstəricisi kimi qiymətləndirilir.

BMT və UN Women hesabatlarına görə, dünyada qadınlar əmək bazarında gəlir fərqləri, qeyri-rəsmi məşğulluq və sosial müdafiə imkanlarının məhdudluğu səbəbindən mənzil bazarında daha çox çətinliklə qarşılaşır. Xüsusilə tək valideynli ailələrin əhəmiyyətli hissəsinin qadınlardan ibarət olması bu problemi daha da dərinləşdirir. Bir çox ölkədə mənzil qiymətlərinin və kirayə xərclərinin sürətlə artması qadınların sosial və iqtisadi yükünü artıran əsas faktorlar sırasında göstərilir.

Simon Sprinqettin diqqət çəkdiyi gender statistikası məsələsi də urbanizasiya siyasətində mühüm istiqamətlərdən biridir. Beynəlxalq təşkilatlar hesab edir ki, effektiv mənzil siyasəti üçün yalnız ümumi göstəricilər kifayət deyil. Qadınların yaşayış şəraiti, təhlükəsizlik səviyyəsi, mülkiyyət hüquqları və sosial xidmətlərə çıxışı ilə bağlı detallı məlumat bazalarının formalaşdırılması vacibdir. OECD və Dünya Bankı hesabatlarında qeyd olunur ki, gender əsaslı məlumat çatışmazlığı bir çox ölkədə sosial siyasətin effektivliyini zəiflədir.

Mənzil problemi ilə təhlükəsizlik məsələsi arasındakı əlaqə də xüsusi diqqət çəkir. Təhlükəsiz və stabil yaşayış mühitinin olmaması qadınların həm iqtisadi fəaliyyətinə, həm də sosial müdafiəsinə birbaşa təsir göstərir. BMT ekspertləri vurğulayırlar ki, zəif infrastruktur, qeyri-rəsmi yaşayış məntəqələri və sosial xidmətlərə məhdud çıxış qadınlar üçün zorakılıq və sosial riskləri artırır. Bu səbəbdən müasir şəhər planlamasında təhlükəsizlik amili əsas urbanizasiya indikatorlarından birinə çevrilib.

İqlim risklərinin mənzil siyasətinə təsiri də son illərdə daha çox ön plana çıxır. Təbii fəlakətlər və iqlim dəyişiklikləri nəticəsində yaranan sosial köçürülmələrdən ən çox təsirlənən qruplar sırasında qadınlar yer alır. Dünya Bankının qiymətləndirmələrinə görə, iqlim dəyişiklikləri ilə bağlı sosial və iqtisadi itkilər gender bərabərsizliyini daha da artırır. Bu səbəbdən beynəlxalq təşkilatlar “iqlimə davamlı və gender həssas urbanizasiya” modelini təşviq edir.

Qlobal təcrübə göstərir ki, qadınların mənzilə çıxış imkanlarının genişləndirilməsi iqtisadi artıma da müsbət təsir göstərir. Təhlükəsiz və sabit yaşayış şəraiti qadınların əmək bazarında iştirakını artırır, uşaqların təhsil göstəricilərini yaxşılaşdırır və sosial rifah səviyyəsini yüksəldir. Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyası və digər inkişaf institutları son illərdə qadın yönümlü ipoteka və sosial mənzil layihələrinə daha çox investisiya yönəltməyə başlayıb.

Azərbaycan da son illərdə sosial mənzil siyasətində daha inklüziv yanaşmaları genişləndirməyə çalışır. Mənzil layihələrində sosial infrastrukturun inkişafı, təhlükəsizlik və ictimai xidmətlərə çıxış imkanlarının artırılması urbanizasiya siyasətinin əsas elementləri sırasındadır. Eyni zamanda qadınların iqtisadi imkanlarının genişləndirilməsi və sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi dövlət proqramlarında xüsusi yer tutur.

WUF13 çərçivəsində aparılan müzakirələr göstərir ki, gələcəyin şəhərləri yalnız texnoloji və iqtisadi göstəricilərlə deyil, sosial inklüzivlik və gender balansı ilə də qiymətləndiriləcək. Mənzil siyasəti artıq tikinti sektoru məsələsi olmaqdan çıxaraq təhlükəsizlik, sosial ədalət və iqtisadi dayanıqlığın əsas komponentlərindən birinə çevrilir.

Nuray,
AzNews.az