Neft yenidən bahalaşır: 90 dollar həddi bazara nə vəd edir? - ŞƏRH

"ICE London" qitələrarası birjasında keçirilən ticarət əməliyyatlarının gedişində “Brent” neftinin ixracına dair 2026-cı ilin avqust müqaviləsinin dəyəri 2,45% artaraq 1 barelə görə 93,35 ABŞ dolları təşkil edib.

"APA-Economics”in məlumatına görə, Nyu-Yorkun "NYMEX" əmtəə birjasında 2026-cı ilin iyul ayında ixrac etməklə "WTI" markalı neftin 1 barelinin qiyməti də 2,76% artaraq 89,77 ABŞ dollarına bərabər olub.

Qlobal neft bazarında qiymətlərin yenidən yüksəlişə keçməsi enerji bazarlarında təklif-tələb balansı, geosiyasi risklər və dünya iqtisadiyyatının inkişaf perspektivləri ilə bağlı gözləntilərin təsiri altında formalaşır. Son ticarət sessiyasında “Brent” markalı neftin qiymətinin 2,45% artaraq 93,35 dollara, “WTI” markasının isə 2,76% bahalaşaraq 89,77 dollara yüksəlməsi bazarda alıcıların fəallaşdığını göstərir.

Neft qiymətlərinin hərəkətinə təsir edən əsas amillərdən biri OPEC+ ölkələrinin hasilat siyasətidir. Son illərdə təşkilatın bazarda qiymət sabitliyini qorumaq məqsədilə hasilat kvotalarını çevik şəkildə tənzimləməsi neft bazarının əsas istiqamətləndirici faktorlarından birinə çevrilib. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin və OPEC-in hesabatları göstərir ki, qlobal enerji tələbi xüsusilə Asiya regionunda yüksək olaraq qalır. Çin və Hindistan kimi böyük iqtisadiyyatlarda sənaye istehsalı və enerji istehlakı neft bazarının uzunmüddətli dəstək elementləri sırasında yer alır.

Qiymət artımının digər səbəbi geosiyasi risk amilləridir. Enerji bazarları ənənəvi olaraq Yaxın Şərq, Qara dəniz hövzəsi və digər strateji regionlarda baş verən hadisələrə həssas reaksiya verir. Təchizat marşrutları və enerji logistikası ilə bağlı qeyri-müəyyənliklər bazar iştirakçılarını gələcək riskləri qiymətlərə daxil etməyə sövq edir. Bu isə fyuçers bazarlarında əlavə yüksəliş təzyiqi yarada bilir.

Eyni zamanda, dünya iqtisadiyyatında gözlənilən canlanma da neft qiymətlərini dəstəkləyən amillərdən hesab olunur. Beynəlxalq Valyuta Fondu və Dünya Bankının son proqnozlarında qlobal iqtisadi artımın davam edəcəyi vurğulanır. İqtisadi aktivliyin yüksəlməsi nəqliyyat, sənaye və logistika sektorlarında enerji istehlakını artırdığı üçün neftə olan tələbatın da yüksək qalacağı gözlənilir.

Qiymətlərin 90 dollar həddindən yuxarı qalması neft ixrac edən ölkələr üçün mühüm maliyyə üstünlükləri yaradır. Azərbaycan üçün də bu tendensiya xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Xatırladaq ki, dövlət büdcəsində neftin baza qiyməti dünya bazarındakı cari səviyyələrdən xeyli aşağı götürülür. Bu isə yüksək qiymətlərin büdcə gəlirlərinə, xarici ticarət balansına və valyuta daxilolmalarına əlavə müsbət təsir göstərməsi imkanını yaradır.

Bununla yanaşı, enerji bazarlarında uzunmüddətli perspektivdə yaşıl enerji keçidi və alternativ enerji mənbələrinin inkişafı da diqqət mərkəzində qalır. Lakin beynəlxalq təşkilatların proqnozları göstərir ki, yaxın onillikdə neft qlobal enerji balansında mühüm yerini qorumaqda davam edəcək. Bu səbəbdən qiymətlərdəki qısamüddətli dəyişikliklərə baxmayaraq, bazarın əsas istiqaməti hələ də qlobal iqtisadi artım və enerji təhlükəsizliyi amilləri ilə müəyyənləşir.

AzNews.az