Azərbaycanda əmlak sığortası yenidən məcburi olsunmu? - ŞƏRH

Azərbaycanda əmlak sığortasının daha sərt və real məcburi mexanizmə keçirilməsi məsələsi artıq ciddi müzakirə mövzusudur. Çünki mövcud vəziyyət göstərir ki, formal olaraq məcburi sayılsa da, praktikada əhalinin böyük hissəsi yaşayış evlərini və əmlakını sığortalamır. Bu isə hər hansı yanğın, zəlzələ, sel və ya digər fövqəladə hadisə zamanı həm vətəndaşı, həm də dövləti ağır maliyyə yükü ilə üz-üzə qoyur.

Əslində məsələ təkcə sığorta şirkətlərinin marağı deyil. Bu, dövlətin sosial və iqtisadi təhlükəsizlik məsələsidir. Azərbaycanda tez-tez baş verən yanğınlar, sürüşmələr, sel hadisələri və xüsusilə seysmik risklər fonunda milyonlarla manatlıq zərər bir anda ailələrin bütün iqtisadi dayanıqlığını dağıda bilir. Nəticədə insanlar kompensasiya üçün birbaşa dövlətə üz tutur. Halbuki inkişaf etmiş ölkələrdə bu yükün əsas hissəsini sığorta sistemi qarşılayır.

Digər tərəfdən, cəmiyyətin sığortaya etimad problemi də var. İnsanların əhəmiyyətli hissəsi hesab edir ki, ödəniş vaxtı şirkətlər müxtəlif bəhanələrlə məsuliyyətdən yayınır. Buna görə də məcburi sığortanın sərtləşdirilməsi yalnız inzibati nəzarətlə deyil, paralel olaraq sığorta bazarında şəffaflığın və etimadın artırılması ilə müşayiət olunmalıdır. Əks halda bu, sadəcə yeni cərimə mexanizmi kimi qəbul ediləcək.

Burada vacib məqamlardan biri də sosial balansdır. Əgər əmlak sığortası faktiki olaraq tam məcburi modelə keçiriləcəksə, aztəminatlı ailələr üçün subsidiya və ya güzəşt mexanizmləri də düşünülməlidir. Çünki kənd yerlərində və aşağı gəlirli təbəqələr üçün əlavə sığorta xərci sosial narazılıq yarada bilər.

Bununla yanaşı, şəhərləşmənin sürətlənməsi və daşınmaz əmlak bazarının böyüməsi fonunda əmlak sığortası artıq fərdi seçimdən çox milli iqtisadi təhlükəsizlik alətinə çevrilir. Xüsusilə çoxmənzilli binalarda bir mənzildə baş verən hadisənin onlarla ailəyə təsir etməsi sığorta məsələsini kollektiv təhlükəsizlik məsələsinə çevirir.

Nəticə etibarilə, Azərbaycanda əmlak sığortasının daha ciddi tətbiqi qaçılmaz görünür. Amma bunun uğurlu olması üçün üç şərt vacibdir: real nəzarət, sığorta şirkətlərinə ictimai etimad və sosial ədalət mexanizmi.

Nuray,

Aznews.az