Azərbaycanda avtomobil sığortasında yeni dövr başlayır - ŞƏRH

Azərbaycanda avtonəqliyyat vasitəsi sahiblərinin icbari sığortasında mühüm dəyişiklik həyata keçirilir. Yeni qaydalara əsasən, əvvəl tətbiq olunan “Bonus-Malus” sistemi ləğv edilərək onun yerinə sürücünün fərdi davranışına əsaslanan “Sığorta Tarixçəsi Əmsalı” mexanizmi tətbiq olunur. Bu dəyişiklik avtomobil sığortasında risklərin daha dəqiq qiymətləndirilməsi və sürücülərin məsuliyyətinin artırılması məqsədi daşıyır.

Yeni sistemin əsas fərqi ondan ibarətdir ki, əvvəlki modeldə sığorta tarixçəsi əsasən müqavilə sahibinin üzərində formalaşırdısa, bundan sonra əsas meyar avtomobili faktiki idarə edən şəxsin davranışı olacaq. Yəni nəqliyyat vasitəsi hansı şəxsin adına qeydiyyatda olmasından asılı olmayaraq, qəza törədən sürücünün sığorta tarixçəsi dəyişəcək.

Bu yanaşma beynəlxalq sığorta praktikasında geniş istifadə olunan risk əsaslı qiymətləndirmə modelinə daha yaxındır. Bir çox ölkələrdə avtomobil sığortasında əsas prinsip sürücünün fərdi risk profilinin müəyyən edilməsidir. Məqsəd bütün sürücülərə eyni yanaşma tətbiq etmək deyil, təhlükəsiz və məsuliyyətli sürücüləri maliyyə baxımından stimullaşdırmaqdır.

Yeni mexanizmə görə, qəzasız sürücülər üçün endirim sistemi tətbiq ediləcək. Belə ki, sürücü hər 275 qəzasız sığortalı günə görə 5 faiz güzəşt əldə edə biləcək. Əksinə, yol-nəqliyyat hadisəsinə səbəb olan şəxslər üçün sığorta haqqına əlavə tətbiq olunacaq. Hər hadisəyə görə sığorta tarixçəsi əmsalına 30 faiz artım nəzərdə tutulur.

İqtisadi baxımdan bu dəyişiklik sığorta bazarında risklərin daha düzgün bölüşdürülməsinə imkan yarada bilər. Əvvəlki sistemdə ehtiyatlı sürücülər bəzən yüksək riskli sürücülərin yaratdığı ümumi risk yükünü də daşıyırdı. Yeni model isə təhlükəsiz idarəetməni birbaşa maliyyə üstünlüyü ilə əlaqələndirir.

Digər mühüm məqam nəqliyyat vasitələrinin bir neçə şəxs tərəfindən istifadə olunması ilə bağlıdır. Yeni qaydalara əsasən, avtomobili idarə edən şəxslərin hər birinin sığorta tarixçəsi nəzərə alınacaq. Bu isə ailə üzvləri və ya bir neçə sürücünün istifadə etdiyi avtomobillər üzrə daha fərdi qiymətləndirmə aparmağa imkan verəcək.

Taksi fəaliyyəti və kommersiya daşımalarında da yeni yanaşmanın təsirləri gözlənilir. Çünki bu sahələrdə nəqliyyat vasitəsinin intensiv istifadəsi qəza riskini artıran əsas faktorlardan biridir. Yeni sistem hüquqi şəxslərin və kommersiya istifadəçilərinin də real risklərini nəzərə almağa imkan verə bilər.

Bununla belə, yeni modelin uğuru əsasən məlumat bazalarının düzgün işləməsindən və sürücülər üzrə məlumatların dəqiq formalaşdırılmasından asılı olacaq. Faktiki sürücünün düzgün müəyyənləşdirilməsi, sığorta tarixçəsinin şəffaf aparılması və rəqəmsal inteqrasiya sistemin effektivliyini müəyyən edən əsas amillər olacaq.

Ümumilikdə, “Bonus-Malus”dan “Sığorta Tarixçəsi Əmsalı”na keçid avtomobil sığortasında daha fərdi və ədalətli qiymətləndirmə modelinə keçid kimi qiymətləndirilə bilər. Yeni mexanizmin əsas məqsədi yalnız sığorta haqlarını dəyişmək deyil, sürücülərdə təhlükəsiz davranış vərdişlərini gücləndirmək və yol-nəqliyyat hadisələrinin azalmasına töhfə verməkdir.