Gənclər üçün azadlıq anlayışı əvvəlki nəsillərdən nə ilə fərqlənir?

Gənclər üçün azadlıq anlayışı əvvəlki nəsillərlə müqayisədə həm məzmun, həm də forma baxımından ciddi şəkildə dəyişib. Keçmiş nəsillər üçün azadlıq daha çox fiziki və sosial məhdudiyyətlərin aradan qalxması, söz demək, seçim etmək və təhlükəsiz həyat qurmaq imkanı kimi dərk olunurdusa, bugünkü gənclər üçün bu anlayış daha çox daxili sərbəstlik, fərdi kimliyin ifadəsi və psixoloji rahatlıqla əlaqələndirilir. Mövzuya bu prizmdən yanaşdıqda, azadlıq artıq təkcə nəyisə etmək icazəsi deyil, həm də necə yaşamaq istədiyini müəyyənləşdirmək bacarığı kimi qəbul olunur.

Əvvəlki nəsillərin formalaşdığı dövrdə sosial strukturlar daha sərt idi. Təhsil, peşə seçimi, ailə modeli və cəmiyyət daxilində davranış çərçivələri öncədən müəyyən olunmuş normalara əsaslanırdı. Azadlıq bu çərçivələr daxilində daha yaxşı mövqe tutmaq, sabit iş və ailə qurmaqla ölçülürdü. Bugünkü gənclər isə dəyişkən və çoxvariantlı bir dünyada böyüyür. Qlobal informasiya axını, sosial şəbəkələr və texnoloji inkişaf onların dünyagörüşünü genişləndirib. Bu səbəbdən azadlıq anlayışı da daha fərdi və subyektiv xarakter alıb.

Müasir gənclər üçün azadlıq öz fikrini senzurasız ifadə edə bilmək, fərqli olmaqdan çəkinməmək və şəxsi sərhədlərini qorumaqla sıx bağlıdır. Onlar üçün azadlıq yalnız xarici maneələrin olmaması deyil, daxili təzyiqlərdən, sosial gözləntilərdən və müqayisə mədəniyyətindən azad olmaq deməkdir. Bu baxımdan psixoloji rifah azadlıq anlayışının əsas komponentinə çevrilib. Araşdırmalar göstərir ki, gənclər özlərini emosional olaraq təhlükəsiz hiss etdikləri mühitlərdə daha sərbəst qərarlar verir və sosial həyata daha aktiv qoşulurlar.

Əvvəlki nəsillərdə kollektiv düşüncə və uyğunlaşma daha ön planda idi. Cəmiyyətə uyğun olmaq azadlığın bir forması kimi qəbul edilirdi, çünki bu uyğunluq təhlükəsizlik və qəbul olunma təmin edirdi. Bugünkü gənclər isə fərqlilik üzərindən özlərini ifadə etməyə çalışır. Bu fərqlilik bəzən geyimdə, bəzən həyat tərzində, bəzən də düşüncə və dəyərlərdə özünü göstərir. Bu yanaşma azadlığın daha çox özünüreallaşdırma ilə eyniləşdirildiyini göstərir.

Rəqəmsal mühit də azadlıq anlayışının transformasiyasında mühüm rol oynayır. Gənclər üçün onlayn platformalar fikir bildirmək, ictimai mövqe sərgiləmək və alternativ identikliklər qurmaq üçün yeni imkanlar yaradıb. Lakin bu mühit eyni zamanda yeni məhdudiyyətlər də formalaşdırır. Davamlı görünürlük, sosial təsdiq ehtiyacı və virtual müqayisə mexanizmləri azadlıq hissini zəiflədə bilər. Bu paradoks onu göstərir ki, müasir azadlıq daha mürəkkəb və çoxqatlı anlayışa çevrilib.

Nəticə etibarilə, gənclər üçün azadlıq əvvəlki nəsillərin başa düşdüyü sabit və konkret çərçivələrdən çıxaraq, daha çevik, daxili və fərdi məna kəsb edir. Bu dəyişiklik nə tam müsbət, nə də tam mənfi xarakter daşıyır. Sadəcə olaraq dövrün sosial, texnoloji və mədəni reallıqlarının təbii nəticəsidir. Cəmiyyət və institutlar bu fərqi düzgün oxuduğu halda, nəsillərarası anlaşma güclənir və azadlıq anlayışı qarşıdurma yox, inkişaf mənbəyinə çevrilə bilər.

AzNews.az