Evdən işləməyin enerji və vaxt səmərəliliyinə təsirləri - ARAŞDIRMA

Evdən işləmə modeli son illərdə yalnız əmək bazarının deyil, eyni zamanda enerji istehlakı və vaxtın idarə olunması baxımından da ciddi struktur dəyişikliklərinə səbəb olub. Rəqəmsal texnologiyaların inkişafı ilə paralel olaraq formalaşan bu iş modeli ənənəvi ofis mühitinə alternativ kimi çıxış edir və həm fərdi, həm də institusional səviyyədə səmərəlilik anlayışını yenidən müəyyənləşdirir.

Vaxt səmərəliliyi baxımından evdən işləmənin ən nəzərəçarpan təsiri gündəlik yol məsafəsinin aradan qalxması ilə bağlıdır. Şəhər mərkəzlərində yaşayan işçilər üçün nəqliyyata sərf olunan saatların iş və ya şəxsi həyata yönləndirilməsi ümumi vaxt balansını yaxşılaşdırır. Bu faktor işə daha çevik başlama imkanları yaradır, konsentrasiya müddətini artırır və iş ilə şəxsi həyat arasında daha balanslı bölgü formalaşdırır. Eyni zamanda, fərdlər gündəlik planlamanı daha rasional qurduqları üçün fasilələr və məhsuldar vaxt aralığı daha effektiv idarə olunur.

Enerji səmərəliliyi kontekstində evdən işləmənin təsiri daha mürəkkəb və çoxşaxəlidir. Bir tərəfdən, ofis binalarında işıqlandırma, isitmə, soyutma və texniki avadanlıqlara sərf olunan ümumi enerji istehlakı azalır. Bu, xüsusilə iri şəhərlərdə karbon emissiyalarının aşağı düşməsinə və infrastruktura düşən yükün azalmasına səbəb olur. Digər tərəfdən, ev mühitində elektrik və istilik enerjisindən istifadə artdığı üçün enerji istehlakı fərdi səviyyədə yenidən bölüşdürülür. Burada əsas fərq ondan ibarətdir ki, mərkəzləşdirilmiş enerji xərcləri yerini daha kiçik, lakin davamlı fərdi istehlaka verir.

Qlobal tədqiqatlar göstərir ki, evdən işləmə nəqliyyat sektorunda enerji tələbatının azalmasına daha güclü təsir göstərir. Xüsusilə gündəlik avtomobil və ictimai nəqliyyat istifadəsinin azalması yanacaq sərfiyyatını aşağı salır və şəhər trafikinin yüngülləşməsinə şərait yaradır. Bu isə yalnız enerji baxımından deyil, həm də vaxt itkisi, stres səviyyəsi və şəhər mühitinin keyfiyyəti baxımından müsbət nəticələr doğurur.

Evdən işləmənin vaxt səmərəliliyinə dolayı təsirlərindən biri də diqqət və iş ritminin fərdiləşdirilməsidir. Ofis mühitində tez-tez rast gəlinən fasilələr, qeyri-formal ünsiyyət və əlavə iclaslar ev şəraitində minimuma enir. Bu isə tapşırıqların daha qısa vaxtda tamamlanmasına və fokuslanmış iş modelinin formalaşmasına imkan yaradır. Bununla belə, düzgün planlaşdırma olmadıqda iş və istirahət sərhədlərinin qarışması vaxt itkilərinə də səbəb ola bilər ki, bu hal evdən işləmənin potensial riskləri sırasında yer alır.

Nəticə etibarilə, evdən işləmə modeli enerji və vaxt səmərəliliyinə ikitərəfli təsir göstərir. Ümumi sistem baxımından nəqliyyat və ofis infrastrukturu üzrə enerji sərfiyyatının azalması müşahidə olunur, fərdi səviyyədə isə vaxtın daha çevik və məqsədyönlü istifadəsi mümkün olur. Bu modelin uzunmüddətli effektivliyi isə fərdlərin öz iş rejimini nə dərəcədə düzgün qurmasından, təşkilatların isə çevik və ölçülə bilən performans yanaşmalarını tətbiq etməsindən asılıdır.

Aznews.az