Gəlirlər artır, xərclər də yüksəlir: əhalinin rifahı necə dəyişir? - ŞƏRH

Azərbaycanda əhalinin gəlirlərinin 2030-cu ilə qədər 135,4 milyard manata, xərclərinin isə 133,6 milyard manata çatacağı ilə bağlı proqnoz ölkədə istehlak və gəlir balansının sabit artım trayektoriyasında inkişaf etdiyini göstərir. Orta müddətli dövr üzrə təqdim olunan bu dinamika iqtisadi artımın əhali rifahına ötürülməsi və daxili tələbin genişlənməsi baxımından mühüm siqnal kimi qiymətləndirilə bilər.

Proqnozlara əsasən, 2027-2029-cu illər ərzində həm gəlir, həm də xərclərin paralel şəkildə artması iqtisadi sistemdə tarazlılığın qorunduğunu göstərir. Gəlirlərin xərcləri üstələməsi isə əhalinin müəyyən səviyyədə yığım potensialının saxlanıldığını göstərən əsas göstəricilərdən biridir. Bu amil maliyyə dayanıqlığı və istehlak davranışlarının balanslı formalaşması baxımından əhəmiyyətlidir.

Qlobal iqtisadi kontekstdə istehlakın artımı iqtisadi böyümənin əsas drayverlərindən biri hesab olunur. İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə daxili tələbin genişlənməsi ümumi iqtisadi aktivliyi stimullaşdırır və biznes mühitinə müsbət təsir göstərir. Azərbaycanda da gəlirlərin artımı fonunda istehlak xərclərinin genişlənməsi xidmət sektorunun, pərakəndə ticarətin və digər qeyri-neft sahələrinin inkişafına təkan verə bilər.

Eyni zamanda, gəlir və xərclərin artım tempinin bir-birinə yaxın olması inflyasiya faktorunun təsirini də nəzərə almağı zəruri edir. Nominal göstəricilərdə artım real alıcılıq qabiliyyətinin yüksəlməsi ilə paralel getdiyi halda iqtisadi rifahda real yaxşılaşma müşahidə olunur. Bu baxımdan, inflyasiyanın idarəolunan səviyyədə saxlanılması əhalinin gəlirlərinin real dəyərinin qorunmasında həlledici rol oynayır.

Statistik göstəricilərə görə, artıq 2025-ci ildə əhalinin nominal gəlirlərində 8 faiz artım və adambaşına düşən gəlirin 8 700 manatı keçməsi gəlir bazasının genişləndiyini göstərir. Bu dinamika əmək bazarında aktivliyin qorunduğunu və iqtisadiyyatın müxtəlif sektorlarında gəlir imkanlarının artdığını göstərən mühüm indikatorlardan biridir.

Digər tərəfdən, gəlirlərin artımı ilə yanaşı xərclərin də genişlənməsi istehlak strukturunda dəyişikliklərin baş verdiyini göstərir. Qlobal təcrübədə gəlir səviyyəsi yüksəldikcə istehlakın strukturu da dəyişir, əsas tələbat mallarından xidmətlərə və keyfiyyətli məhsullara yönəlmə artır. Azərbaycanda da bu tendensiyanın güclənməsi gözlənilə bilər ki, bu da xidmət sektorunun payının artmasına səbəb olur.

Orta müddətli perspektivdə bu göstəricilər iqtisadiyyatın daxili tələbat əsaslı inkişaf modelinə daha çox yaxınlaşdığını göstərir. Bu model xüsusilə qlobal bazarlarda qeyri-müəyyənliklərin artdığı dövrlərdə daha dayanıqlı hesab olunur, çünki iqtisadi artımın əsas hissəsi daxili resurslar və istehlak hesabına təmin edilir.

Nəticə etibarilə, əhalinin gəlir və xərclərinin paralel artımı Azərbaycanda iqtisadi inkişafın sosial rifahla uzlaşdığını göstərən əsas göstəricilərdən biridir. Bu dinamikanın davamlı olması üçün isə inflyasiyanın nəzarətdə saxlanılması, məşğulluğun genişləndirilməsi və gəlir mənbələrinin diversifikasiyası həlledici rol oynayacaq.

AzNews.az