Azərbaycan iqtisadiyyatına investisiya qoyuluşu artıb - ŞƏRH

Bu statistika Azərbaycan iqtisadiyyatında hazırda formalaşan əsas paradokslardan birini göstərir: ümumi investisiya artır, amma qeyri-neft sektoruna yönələn investisiyalar azalır. Yəni iqtisadi aktivlik davam edir, lakin investisiya strukturunda balans problemi görünür.

5,3 milyard manatdan artıq əsas kapital qoyuluşunun 2,6% artması ilk baxışdan müsbət siqnaldır. Bu o deməkdir ki, tikinti, infrastruktur, enerji, sənaye və digər istiqamətlərdə kapital xərcləri davam edir. Belə investisiyalar adətən iqtisadi aktivliyi, məşğulluğu və gələcək istehsal potensialını dəstəkləyir.

Amma əsas diqqət çəkən məqam qeyri-neft-qaz sektoruna investisiyanın 12,4% azalmasıdır. Bu artıq ciddi struktur siqnalıdır. Çünki uzunmüddətli iqtisadi transformasiya məhz qeyri-neft investisiyalarının artımı ilə ölçülür.

Bu azalma bir neçə səbəblə bağlı ola bilər:

• böyük dövlət layihələrinin müəyyən mərhələdə tamamlanması;
• özəl sektorun ehtiyatlı davranması;
• yüksək faiz və maliyyə xərcləri;
• biznes mühitində risk qiymətləndirmələrinin sərtləşməsi;
• investorların daha sürətli gəlir gətirən sahələrə yönəlməsi;
• dövlət investisiyalarının yenidən enerji və infrastruktur istiqamətlərinə fokuslanması.

Əslində burada maraqlı ziddiyyət yaranır. Son aylarda statistikada qeyri-neft sənayesi, İKT, kənd təsərrüfatı və daxili ticarətdə artım müşahidə olunur. Amma bu sahələrə yönələn investisiyanın azalması göstərir ki, mövcud böyümə hələ tam investisiya əsaslı və dərin struktur xarakteri daşımır. Yəni iqtisadi aktivlik var, lakin uzunmüddətli kapital genişlənməsi eyni sürətlə getmir.

Bu, gələcək üçün vacib məsələdir. Çünki iqtisadiyyatın dayanıqlı diversifikasiyası yalnız cari istehsal artımı ilə deyil, yeni zavodlar, texnologiyalar, logistika mərkəzləri, rəqəmsal infrastrukturlar və ixracyönümlü layihələrə davamlı sərmayə axını ilə mümkün olur.

Digər tərəfdən, Azərbaycanın yüksək strateji valyuta ehtiyatları fonunda investisiya azalması ayrıca diqqət çəkir. Yəni ölkənin maliyyə resursları kifayət qədər güclüdür, əsas məsələ bu resursların hansı istiqamətlərə və hansı sürətlə yönəldilməsidir.

Burada dövlət və özəl sektor münasibətlərinin keyfiyyəti də ön plana çıxır. İnvestor üçün əsas məsələ yalnız maliyyə deyil — hüquqi sabitlik, bazar ölçüsü, ixrac imkanları və uzunmüddətli proqnozlaşdırıla bilən mühitdir. Qeyri-neft sektoruna investisiyanın azalması müəyyən mənada investorların daha ehtiyatlı mövqe tutduğunu da göstərə bilər.

Ümumilikdə bu statistika göstərir ki, Azerbaijan iqtisadiyyatı maliyyə və makroiqtisadi baxımdan sabit görünür, amma iqtisadi modelin dərin transformasiyası üçün qeyri-neft investisiya axınının daha güclü və davamlı olması əsas çağırış olaraq qalır.

Nuray, Aznews.az