Azərbaycan tekstil sənayesində yeni mərhələ: ISO standartları nəyi dəyişəcək? - ŞƏRH

Azərbaycanda toxuculuq sənayesində yeni dövlət standartlarının qəbul edilməsi sektorun beynəlxalq bazarlara inteqrasiyası və məhsul keyfiyyətinin yüksəldilməsi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. AZSTAND tərəfindən qəbul edilən ISO əsaslı standartlar tekstil liflərinin kimyəvi analiz metodlarını müəyyənləşdirərək məhsul tərkibinin daha dəqiq və şəffaf şəkildə müəyyən olunmasına imkan yaradır. Bu addım xüsusilə ixrac yönümlü tekstil istehsalçıları üçün texniki uyğunluq baryerlərinin azaldılması və beynəlxalq sertifikatlaşdırma proseslərinin sürətlənməsi baxımından vacib hesab olunur.

Qlobal tekstil sənayesində son illərdə əsas prioritetlərdən biri məhsul izlənəbilənliyi, təhlükəsizlik və dayanıqlı istehsal meyarlarının gücləndirilməsidir. Avropa İttifaqının “Sustainable and Circular Textiles Strategy” proqramı çərçivəsində tekstil məhsullarının tərkibinin tam şəffaf göstərilməsi və kimyəvi təhlükəsizlik standartlarının sərtləşdirilməsi bir çox ixracatçı ölkələri yeni texniki uyğunluq mexanizmləri tətbiq etməyə vadar edib. Azərbaycan üçün də ISO standartlarının lokallaşdırılması məhz bu qlobal transformasiyanın tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir. Çünki beynəlxalq bazarlarda xüsusilə pambıq, sintetik lif və qarışıq tekstil məhsullarında laborator analizlərin dəqiqliyi artıq qiymət və keyfiyyət qədər vacib faktor sayılır.

Qəbul edilən standartların diqqət çəkən tərəfi onların müxtəlif lif qarışıqlarının analizinə yönəlməsidir. Bu, bazarda saxta və ya yanlış etiketlənmiş məhsulların qarşısının alınmasına imkan yarada bilər. Xüsusilə “fast fashion” modelinin genişləndiyi qlobal bazarda istehlakçılar məhsulun real tərkibi ilə bağlı daha həssas davranırlar. Məsələn, Avropa bazarında son illərdə tekstil məhsullarında yanlış lif tərkibi göstərildiyinə görə böyük şirkətlərə milyonlarla avro cərimələr tətbiq olunub. Azərbaycanın yeni standartlara keçidi isə yerli istehsalçıların gələcəkdə bu cür texniki risklərdən qorunmasına xidmət edir.

Digər mühüm məsələ tekstil sənayesində ixrac potensialının genişləndirilməsidir. Azərbaycan son illərdə qeyri-neft sənayesinin inkişafı çərçivəsində yüngül sənaye və tekstil sektoruna investisiyaları artırır. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına əsasən, toxuculuq və geyim sənayesində istehsal həcmlərində artım müşahidə olunur. Yeni standartlar bu artımın keyfiyyət komponentini gücləndirə bilər. Çünki beynəlxalq alıcılar üçün ISO uyğunluğu artıq yalnız texniki göstərici deyil, həm də etibarlılıq indikatoru sayılır. Xüsusilə Türkiyə, Avropa və Yaxın Şərq bazarlarına çıxış üçün bu standartlar istehsalçılara əlavə rəqabət üstünlüyü yarada bilər.

Standartlaşdırma prosesinin daxili bazar üçün də əhəmiyyəti böyükdür. Keyfiyyətə nəzarət mexanizmlərinin güclənməsi istehlakçı hüquqlarının qorunmasına və məhsul təhlükəsizliyinin artırılmasına təsir göstərir. Kimyəvi analiz standartlarının tətbiqi sintetik liflərdə və qarışıq tekstil məhsullarında insan sağlamlığına potensial risk yaradan komponentlərin daha effektiv aşkarlanmasına imkan verəcək. Bu isə xüsusilə uşaq geyimləri və gündəlik istifadə məhsullarında təhlükəsizlik səviyyəsini yüksəldə bilər.

Eyni zamanda, bu addım Azərbaycanda sənaye laboratoriyalarının modernləşdirilməsi prosesini də sürətləndirə bilər. Beynəlxalq standartların tətbiqi üçün laborator infrastrukturunun gücləndirilməsi, yeni test avadanlıqlarının alınması və mütəxəssis hazırlığı vacib amillərdən biridir. Bu istiqamətdə formalaşacaq texniki baza gələcəkdə digər sənaye sahələrinin də beynəlxalq sertifikatlaşdırma imkanlarını genişləndirə bilər.

Yeni standartların tətbiqi göstərir ki, Azərbaycan sənaye siyasətində artıq yalnız istehsal həcmini deyil, məhsulun beynəlxalq texniki uyğunluğunu və rəqabət qabiliyyətini də əsas prioritetlərdən biri kimi müəyyənləşdirir. Qlobal tekstil bazarında texniki tənzimləmə tələblərinin sərtləşdiyi dövrdə bu yanaşma ölkənin qeyri-neft ixrac strategiyasına uzunmüddətli töhfə verə bilər.

AzNews.az