20 illik ailələrin boşanması niyə artır? - ŞƏRH

Azərbaycanda 2025-ci ildə 20 və daha yuxarı evlilik müddəti olan şəxslər arasında 2681 boşanma hadisəsi qeydə alınıb.

Bu barədə Dövlət Statistika Komitəsindən bildirilib.

Statistik məlumatlar göstərir ki, son üç il ərzində boşanmaların ən böyük payı ardıcıl olaraq 10-19 il davam edən nikahların payına düşüb.

2025-ci ildə ümumi boşanmaların sayı 20 675 təşkil edib. Onlardan 7 354-ü 10-19 il davam edən nikahlara, 5 795-i 5 ilə qədər davam edən nikahlara, 4 845-i 5-9 illik nikahlara aid olub.

2024-cü ildə isə boşanmaların ümumi sayı 21 384 olub. Bu dövrdə 10-19 illik nikahlar üzrə 7 768, 5 ilə qədər davam edən nikahlar üzrə 5 715, 5-9 illik nikahlar üzrə 5 347, 20 il və daha artıq davam edən nikahlar üzrə isə 2 554 boşanma qeydə alınıb.

Mövcud statistikaya görə, 2023-cü ildə ölkədə 21 688 boşanma qeydə alınıb. Onlardan 7 735-i 10-19 il davam etmiş nikahlara aid olub. Həmin il 5 ilə qədər davam edən nikahlar üzrə 5 814, 5-9 illik nikahlar üzrə 5 805, 20 il və daha uzun müddət davam edən nikahlar üzrə isə 2 334 boşanma rəsmiləşdirilib.

Bu statistika Azərbaycanda boşanmaların artıq yalnız “gənc ailə problemi” olmadığını göstərir. Ən maraqlı məqam isə budur ki, 20 il və daha artıq davam edən nikahlarda boşanmaların sayı ardıcıl artır: 2023-də 2334, 2024-də 2554, 2025-də isə 2681.

Burada bir neçə mühüm sosial tendensiya görünür:

Ən riskli mərhələ hələ də nikahın 10-19-cu illəridir. Bu dövr adətən:
iqtisadi yükün artdığı,
uşaqların yeniyetmə yaşına çatdığı,
tərəflərin emosional yorğunluq yaşadığı,
ilkin romantik bağlılığın zəiflədiyi mərhələdir.
20 ildən sonra boşanmaların artması isə artıq fərqli fenomenə işarə edir. Bu, klassik “ailə dağıldı” məsələsindən çox:
gecikmiş fərdiləşmə,
emosional uzaqlaşma,
formal nikahların sona çatması,
qadınların iqtisadi müstəqilliyinin artması,
sosial qınağın zəifləməsi ilə bağlıdır.

Sovet və postsovet nəsillərində çox insan uzun illər konfliktli nikahı:

uşaqlara görə,
maddi asılılığa görə,
“el nə deyər” düşüncəsinə görə davam etdirirdi.

İndi isə xüsusilə şəhərlərdə bu psixologiya zəifləyir.

Maraqlıdır ki, 5 ilə qədər nikahlarda boşanma sayının sabit qalmasına baxmayaraq, uzunmüddətli nikahlarda artım müşahidə olunur. Bu da göstərir ki, problem yalnız “tez qurulan ailələr” deyil; uzun illər yaşamış cütlüklərdə də daxili bağların aşınması sürətlənir.
Bu statistika demoqrafik və psixoloji baxımdan da vacibdir. Çünki uzunmüddətli nikahların dağılması:
ailədaxili nəsil bağlarını,
yaşlılıq dövründə sosial təminatı,
nəvələr üzərindən qurulan geniş ailə modelini zəiflədir.
Digər tərəfdən, rəqəmlərə yalnız neqativ tərəfdən baxmaq da düzgün olmaz. Boşanmanın artması müəyyən mənada insanların:
zorakı,
psixoloji dağıdıcı,
formal xarakter almış münasibətləri davam etdirmək istəməməsini də göstərir.

Bu statistika ümumilikdə Azərbaycanda ailə institutunun “ənənəvi kollektiv model”dən daha çox “emosional uyğunluq modeli”nə keçdiyini göstərən mühüm sosial indikatorlardan biridir.

Nuray, Aznews.az