Azərbaycan nefti ucuzlaşdı - ŞƏRH

Dünya bazarlarında "Azeri Light" (CIF) markalı Azərbaycan nefti ucuzlaşıb.

Aznews.az xəbər verir ki, Azərbaycan neftinin 1 barelə olan qiyməti 3,62 ABŞ dolları və ya 3,47% azalaraq 100,78 ABŞ dolları olub.

Qeyd edək ki, Azərbaycan neftinin əvvəlki qiyməti 104,4 ABŞ dolları təşkil edib.

Xatırladaq ki, Azərbaycanın builki dövlət büdcəsində “Azeri Light” markalı Azərbaycan neftinin 1 barelinin orta qiyməti 65 ABŞ dollarından hesablanıb.

Neftin 100 dollar səviyyəsindən 3-4 dollar ucuzlaşması qısamüddətli bazar dalğalanması kimi görünə bilər. Amma burada əsas məsələ qiymətin özü yox, Azərbaycanın iqtisadi modeli üçün yaratdığı psixoloji və fiskal komfort zonasıdır. Çünki dövlət büdcəsində neftin qiyməti 65 dollar götürüldüyü halda “Azeri Light”ın 100 dollar ətrafında qalması hökumətə ciddi əlavə gəlir formalaşdırır.

Azeri Light neftinin 100 dollar səviyyəsində olması o deməkdir ki, büdcə proqnozundan təxminən 35 dollar yuxarı qiymət mövcuddur. Bu isə Neft Fondunun daxilolmalarını artırır, manatın sabitliyini gücləndirir və iri infrastruktur-xərcləmə siyasətinə əlavə imkan yaradır. Xüsusilə post-müharibə dövründə Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan bərpa layihələrinin maliyyələşməsi baxımından bu fərq əhəmiyyətlidir.

Lakin məsələ yalnız gəlirin artması deyil. Neftin yüksək qiyməti Azərbaycan iqtisadiyyatında struktur islahatlarını ləngidə biləcək “rahatlıq effekti” də yaradır. Tarix göstərir ki, enerji ixrac edən dövlətlərdə yüksək qiymət dövrləri çox vaxt qeyri-neft sektorunun inkişaf motivasiyasını zəiflədir. Dövlət daha çox neft gəlirlərinə arxalanmağa başlayır. Halbuki qlobal enerji keçidi, yaşıl transformasiya və elektromobil sənayesinin böyüməsi uzunmüddətli perspektivdə karbohidrogen bazarını dəyişdirir.

Digər tərəfdən, burada siyasi komponent də var. Yaxın Şərqdəki gərginliklər, Qırmızı dəniz və Hörmüz boğazı ətrafındakı risklər neft bazarında “geosiyasi premium” yaradır. Azərbaycan kimi ixracatçı ölkələr qısamüddətli olaraq bundan qazanır. Amma eyni zamanda dünya iqtisadiyyatında inflyasiya risklərini artırdığı üçün qlobal tələbatın zəifləməsi ehtimalını da böyüdür.

Yəni bugünkü mənzərə ikili xarakter daşıyır:

qısamüddətli perspektivdə Azərbaycan üçün əlavə valyuta və büdcə rahatlığı;
uzunmüddətli perspektivdə isə iqtisadi diversifikasiya zərurətinin daha da aktuallaşması.

Əsas məsələ neftin bahalaşması deyil, bu gəlirin necə istifadə olunmasıdır. Neft gəliri istehlak iqtisadiyyatı yaratdıqda müvəqqəti rifah formalaşdırır. Amma sənaye, texnologiya, insan kapitalı və logistika infrastrukturuna yönələndə strateji üstünlüyə çevrilir.

Nuray,

Aznews.az