“Ağıllı şəhər”lərin yeni tələbi: Qarabağda yaşıl tikinti dövrü başlayır? - ŞƏRH

Azərbaycanın layihələri üzərində fəal şəkildə çalışdığı "ağıllı şəhər"lərin inkişafı təkrar emal olunmuş xammaldan istehsal olunan ekoloji təmiz tikinti materiallarından geniş istifadəni tələb edir.

Bunu azərbaycanlı jurnalistlərə İtaliyanın "Breton" şirkətinin regional direktoru və "Engineered stone" bölməsinin rəhbəri Stefano Titotto bildirib.

"Ağıllı şəhər"lər "ağıllı" materiallara ehtiyac duyur. Biz texnologiyalarımızın köməyi ilə gələcəyin şəhərlərinin inşası üçün təkrar emal olunmuş materiallardan istifadəni təklif edirik", - o bildirib.

Titottonun sözlərinə görə, texnologiya, eyni zamanda şəhər inkişafının ekoloji təsirini azaltmaqla döşəmə örtüklərinin, fasad üzlüklərinin, stolüstü səthlərin və digər memarlıq səthlərinin istehsalı üçün tətbiq edilə bilər.

"Ən "ağıllı" daş – artıq çıxarılmış, lakin ənənəvi daş məmulatlarında istifadə edilə bilməyən daşdır. Texnologiyalarımızın köməyi ilə biz belə materialdan yeni daş yarada bilirik", - o qeyd edib.

Titotto vurğulayıb ki, təkrar xammaldan istifadə tullantıların həcmini azaltmağa və Azərbaycandakı potensial layihələr də daxil olmaqla, şəhər infrastrukturunun inkişafına daha dayanıqlı yanaşmanı dəstəkləməyə imkan verir.

O, Avropada Yaşayan Azərbaycanlı Mühəndislərin III Forumunda "BretonTerraStone" - ekoloji dayanıqlı "ağıllı şəhər"lər üçün intellektual sənaye prosesləri və onların Azərbaycanda tətbiq imkanları" mövzusunda təqdimatla çıxış edib.

Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərdə və digər regionlarda həyata keçirdiyi "ağıllı şəhər" və "ağıllı kənd" layihələri təkcə rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi ilə məhdudlaşmır. Bu konsepsiyanın əsas sütunlarından biri də ekoloji dayanıqlılıq, resurslardan səmərəli istifadə və dairəvi iqtisadiyyat prinsiplərinin tətbiqidir. İtaliyanın "Breton" şirkətinin nümayəndəsi Stefano Titottonun təkrar emal olunmuş materiallardan istehsal edilən tikinti məhsullarının əhəmiyyətinə dair fikirləri də məhz bu qlobal yanaşmanın tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Müasir şəhərsalma konsepsiyalarında "ağıllı şəhər" anlayışı artıq yalnız rəqəmsal idarəetmə sistemləri, sensorlar və süni intellekt həlləri ilə ölçülmür. BMT-nin Məskunlaşma Proqramı (UN-Habitat), Dünya Bankı və Avropa İttifaqının şəhər inkişafı strategiyalarında dayanıqlı tikinti materiallarının istifadəsi əsas prioritetlərdən biri hesab olunur. Çünki qlobal karbon emissiyalarının təxminən 37 %-i tikinti və tikinti materialları sənayesi ilə əlaqələndirilir. Bu səbəbdən şəhərlərin gələcək inkişafında ekoloji yükü az olan materialların tətbiqi getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazanır.

Təkrar emal olunmuş xammaldan hazırlanan tikinti materialları son illərdə dünyanın aparıcı şəhərlərində geniş yayılmağa başlayıb. Avropa ölkələri, Yaponiya, Sinqapur və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri kimi innovativ şəhərsalma modelləri tətbiq edən dövlətlər artıq tikinti tullantılarının əhəmiyyətli hissəsini yenidən istehsal dövriyyəsinə qaytarırlar. Bu yanaşma həm təbii resursların qorunmasına, həm də tikinti sektorunun karbon izinin azaldılmasına xidmət edir.

Azərbaycan üçün bu istiqamət xüsusilə aktualdır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən yenidənqurma və məskunlaşma layihələri regionda tamamilə yeni şəhərsalma modelinin formalaşdırılması üçün unikal imkan yaradır. Ağalı, Füzuli, Zəngilan və digər ərazilərdə tətbiq olunan "ağıllı şəhər" və "ağıllı kənd" konsepsiyaları artıq beynəlxalq səviyyədə diqqət çəkən nümunələr sırasındadır. Növbəti mərhələdə tikinti materiallarının daha ekoloji və dayanıqlı mənbələrdən əldə olunması bu layihələrin əlavə üstünlüyünə çevrilə bilər.

Stefano Titottonun vurğuladığı məqamlardan biri də ənənəvi daş sənayesində istifadə oluna bilməyən materialların yeni texnologiyalar vasitəsilə yenidən emal edilərək yüksək keyfiyyətli tikinti məhsuluna çevrilməsidir. Bu yanaşma dairəvi iqtisadiyyat modelinin əsas prinsiplərindən biridir. Dairəvi iqtisadiyyatın məqsədi tullantıları minimuma endirmək, resurslardan maksimum faydalanmaq və istehsal zəncirində təkrar istifadənin payını artırmaqdır. Avropa Komissiyasının hesablamalarına görə, dairəvi iqtisadiyyatın geniş tətbiqi yaxın onilliklərdə milyardlarla avro həcmində əlavə iqtisadi dəyər yarada bilər.

Ekoloji tikinti materiallarının tətbiqi iqtisadi baxımdan da mühüm üstünlüklər təqdim edir. İlk mərhələdə müəyyən texnoloji investisiyalar tələb olunsa da, uzunmüddətli perspektivdə enerji sərfiyyatının azalması, tullantıların idarə olunması xərclərinin aşağı düşməsi və materialların daha uzunömürlü olması ümumi layihə dəyərinin optimallaşdırılmasına kömək edir. Bu səbəbdən dünyanın aparıcı tikinti şirkətləri artıq "yaşıl tikinti" standartlarına uyğun məhsulların istehsalına daha çox yatırım edirlər.

Azərbaycanın COP29-a ev sahibliyi etməsi və yaşıl inkişaf strategiyasını prioritet istiqamətlərdən biri kimi müəyyənləşdirməsi fonunda belə texnologiyaların tətbiqi xüsusi aktuallıq qazanır. Ölkənin bərpa olunan enerji, yaşıl şəhərsalma və dayanıqlı infrastruktur layihələrinə artan diqqəti tikinti sektorunda da yeni yanaşmaların tətbiqini sürətləndirə bilər.

Qlobal tendensiyalar göstərir ki, gələcəyin şəhərləri yalnız rəqəmsal texnologiyalarla deyil, həm də ekoloji baxımdan məsuliyyətli materiallar və resursların səmərəli idarə olunması prinsipləri əsasında qurulacaq. Azərbaycanın həyata keçirdiyi "ağıllı şəhər" layihələri bu baxımdan müasir şəhərsalma modelinə keçidin mühüm nümunələrindən biri hesab olunur və təkrar emal olunmuş tikinti materiallarının istifadəsi həmin transformasiyanın növbəti mərhələsinə çevrilə bilər.

Nuray,
AzNews.az