Neft 100 dollara yaxınlaşır: qlobal bazarlarda bahalaşmanın səbəbi - ŞƏRH

"ICE London" qitələrarası birjasında keçirilən ticarət əməliyyatlarının gedişində “Brent” neftinin ixracına dair 2026-cı ilin avqust müqaviləsinin dəyəri 4,57% artaraq 1 barelə görə 97,34 ABŞ dolları təşkil edib.

"APA-Economics”in məlumatına görə, Nyu-Yorkun "NYMEX" əmtəə birjasında 2026-cı ilin iyul ayında ixrac etməklə "WTI" markalı neftin 1 barelinin qiyməti də 4,45% artaraq 94,57 ABŞ dollarına bərabər olub.

Qlobal neft bazarında “Brent” və WTI markalarının qiymətlərində 4 %-dən çox artım qeydə alınması enerji bazarlarında yeni risklərin və təkliflə bağlı narahatlıqların gücləndiyini göstərir. “Brent” neftinin bir barelinin 97,34 ABŞ dollarına, WTI markasının isə 94,57 ABŞ dollarına yüksəlməsi son dövrlərdə müşahidə olunan ən diqqətçəkən qiymət hərəkətlərindən biri hesab oluna bilər. Bu dinamika həm enerji ixracatçıları, həm də idxalçı ölkələr üçün mühüm iqtisadi nəticələr yaradır.

Neft bazarı ənənəvi olaraq geosiyasi hadisələrə, hasilat qərarlarına və qlobal iqtisadi gözləntilərə son dərəcə həssasdır. Son illərdə Yaxın Şərqdə baş verən proseslər, əsas istehsalçı ölkələrin hasilat siyasəti və dünya iqtisadiyyatında enerji tələbatı ilə bağlı proqnozlar qiymətlərin formalaşmasında əsas rol oynayıb. Birjada müşahidə olunan son bahalaşma da investorların təklif tərəfi ilə bağlı riskləri daha ciddi qiymətləndirməyə başladığını göstərir.

Qlobal enerji bazarında qiymət artımının əsas səbəblərindən biri neft təklifinin məhdudlaşması ehtimallarıdır. OPEC+ ölkələrinin hasilat siyasəti bazarın istiqamətini müəyyən edən əsas amillərdən biri olaraq qalır. Təşkilatın hasilatın idarə olunmasına yönəlmiş qərarları son illərdə neft qiymətlərinin müəyyən səviyyədən aşağı düşməsinin qarşısını alan mühüm mexanizm rolunu oynayıb. Eyni zamanda geosiyasi gərginliklər və enerji marşrutları ilə bağlı risklər bazarda əlavə qiymət təzyiqi yaradır.

Digər tərəfdən, dünya iqtisadiyyatında gözləniləndən daha sabit artım templəri enerji tələbatını dəstəkləyir. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin qiymətləndirmələrinə görə, inkişaf etməkdə olan ölkələrdə sənaye istehsalının və nəqliyyat sektorunun genişlənməsi qlobal neft istehlakının yüksək səviyyədə qalmasına səbəb olur. Xüsusilə Asiya regionunda enerji tələbatının artması bazarda qiymətlərin yüksəlməsinə təsir edən mühüm faktor hesab edilir.

Neft qiymətlərinin 90 ABŞ dollarından yuxarı səviyyədə möhkəmlənməsi enerji ixrac edən ölkələr üçün əlavə gəlir imkanları yaradır. Azərbaycan üçün də bu dinamika xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət büdcəsində “Azeri Light” markalı neftin orta qiymətinin 65 ABŞ dolları səviyyəsində nəzərdə tutulduğunu nəzərə alsaq, beynəlxalq bazarda müşahidə olunan daha yüksək qiymətlər ixrac gəlirlərinə və valyuta daxilolmalarına müsbət təsir göstərən amillərdən biri kimi çıxış edir.

Bununla yanaşı, yüksək neft qiymətləri qlobal iqtisadiyyat üçün birmənalı şəkildə müsbət hesab edilmir. Enerji idxalçısı olan ölkələr üçün bahalaşma istehsal xərclərini artırır, nəqliyyat sektorunda qiymət təzyiqləri yaradır və inflyasiyanın yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Məhz buna görə neft bazarındakı kəskin qiymət artımları beynəlxalq maliyyə institutları və mərkəzi banklar tərəfindən diqqətlə izlənilir.

Maraqlıdır ki, son dövrdə ABŞ dollarının müəyyən qədər zəifləməsi də neft qiymətlərinə əlavə dəstək verir. Ənənəvi olaraq neft dollarla ticarət olunduğuna görə, dolların zəifləməsi digər valyutalara sahib investorlar üçün nefti daha əlçatan edir və tələbi artırır. Bu amil də qiymət artımının arxasında duran iqtisadi faktorlar sırasındadır.

Hazırkı göstəricilər göstərir ki, qlobal enerji bazarı yenidən yüksək volatillik mərhələsinə daxil olur. Təklif riskləri, geosiyasi proseslər və enerji tələbatının dinamikası yaxın aylarda da neft qiymətlərinin əsas hərəkətverici qüvvələri olacaq. Əgər mövcud tendensiya davam edərsə, enerji bazarında yüksək qiymətlərin müəyyən müddət qorunub saxlanılması ehtimalı artır ki, bu da həm ixracatçı, həm də idxalçı ölkələrin iqtisadi strategiyalarına təsir göstərə bilər.

Nuray,
AzNews.az