- İşin içi
- 15:30
- 806
Azərbaycanda lombardlara yeni qaydalar gəlir: girovlar necə qorunacaq? - ŞƏRH
Azərbaycanda lombardların fəaliyyətinin tənzimlənməsi, girov götürülən əmlakın qorunması və müştərilərin hüquqlarının müdafiəsi istiqamətində yeni mexanizmlərin tətbiqi nəzərdə tutulur. Azərbaycan Mərkəzi Bankının baş direktoru Şahin Mahmudzadənin açıqlamasına görə, bu məsələlər hazırlanmaqda olan “Lombardlar haqqında” qanun layihəsində əksini tapacaq. Layihənin ictimaiyyətə açıqlanması və müzakirəyə çıxarılması planlaşdırılır. Sənəd qəbul edildikdən sonra mövcud lombardlara yeni tələblərə uyğunlaşmaq üçün müəyyən müddət veriləcək, qanunvericiliyin tələblərini yerinə yetirən müəssisələr isə lisenziya alaraq fəaliyyətlərini davam etdirə biləcəklər.
Lombard sektorunun ayrıca qanunvericilik çərçivəsində tənzimlənməsi maliyyə xidmətləri bazarında istehlakçı hüquqlarının qorunması baxımından əhəmiyyətlidir. Lombardlar bir çox hallarda bank kreditlərinə alternativ maliyyə mənbəyi kimi çıxış edir və vətəndaşlara daşınar əmlaklarını girov qoymaqla qısa müddətdə vəsait əldə etmək imkanı yaradır. Bu xidmətin əlçatanlığı xüsusilə təcili maliyyə ehtiyacı yaranan şəxslər üçün əhəmiyyətli olsa da, girov müqavilələrinin şərtləri, faiz və digər ödənişlər, əmlakın saxlanması və borcun qaytarılmadığı hallarda onun taleyi ilə bağlı məsələlər aydın hüquqi çərçivə tələb edir.
Yeni qanun layihəsində girov götürülən əmlakın qorunmasına dair mexanizmlərin nəzərdə tutulması bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müştəri lombarda qiymətli əşya, zərgərlik məmulatı və ya digər daşınar əmlak təqdim etdikdə onun təhlükəsiz saxlanmasına və müqavilə şərtlərinə uyğun qaytarılmasına əsaslı təminat gözləyir. Əmlakın itməsi, zədələnməsi və ya saxlanma şəraitindən irəli gələn problemlər müştəri üçün maliyyə itkisi ilə nəticələnə bilər. Buna görə də girovların uçotu, saxlanma qaydaları, maddi məsuliyyət və mübahisələrin həlli prosedurlarının dəqiq müəyyənləşdirilməsi sektorun fəaliyyətinə etimadı artıra bilər.
Tənzimləmənin digər mühüm istiqaməti lombardlarla müştərilər arasında müqavilə münasibətlərinin şəffaflaşdırılmasıdır. Kreditin ümumi dəyəri, faiz hesablanması, əlavə ödənişlər, borcun qaytarılma müddəti və öhdəliklər yerinə yetirilmədikdə tətbiq olunan prosedurlar müştəriyə əvvəlcədən aydın şəkildə izah edilməlidir. Bu məlumatların standartlaşdırılmış formada təqdim olunması vətəndaşların müxtəlif təklifləri müqayisə etməsini asanlaşdıra, anlaşılmazlıqların və mübahisələrin sayını azalda bilər. Eyni zamanda, istehlakçıların hüquq və öhdəlikləri barədə məlumatlılığının artırılması da mühüm rol oynayır.
Lombardların lisenziyalaşdırılması planı isə bazara giriş və fəaliyyət standartlarının müəyyənləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Müəyyən edilmiş tələblərə cavab verməyən müəssisələrin fəaliyyətinin məhdudlaşdırılması risklərin azaldılmasına xidmət edə bilər. Bununla yanaşı, lisenziyalaşdırma qaydaları aydın, şəffaf və bazar iştirakçıları üçün proqnozlaşdırıla bilən olmalıdır. Mövcud lombardlara uyğunlaşmaq üçün keçid müddətinin verilməsi də vacibdir. Bu yanaşma müəssisələrin yeni tələblərə hazırlaşmasına, zəruri təşkilati və texniki dəyişiklikləri həyata keçirməsinə və xidmətlərin davamlılığının qorunmasına imkan yarada bilər.
Yeni tənzimləmənin iqtisadi təsiri yalnız müştərilərin hüquqlarının qorunması ilə məhdudlaşmır. Aydın fəaliyyət qaydaları və vahid standartlar bazarda sağlam rəqabətin formalaşmasına, qanuni fəaliyyət göstərən müəssisələrin mövqeyinin güclənməsinə və qeyri-şəffaf əməliyyat risklərinin azalmasına kömək edə bilər. Bununla belə, tələblərin tətbiqi lombardların əməliyyat xərclərinə də təsir göstərə bilər. Əmlakın təhlükəsiz saxlanması, uçot sistemlərinin təkmilləşdirilməsi, daxili nəzarət və lisenziyalaşdırma ilə bağlı xərclər xüsusilə kiçik müəssisələr üçün əlavə yük yarada bilər. Buna görə də tənzimləmə mexanizmlərinin müştəri müdafiəsi ilə sektorun davamlı fəaliyyəti arasında tarazlıq yaratması əhəmiyyətlidir.
Qanun layihəsinin real nəticələri onun yekun məzmunundan, nəzarət mexanizmlərinin səmərəliliyindən və tələblərin praktikada necə tətbiq olunacağından asılı olacaq. Girovların qorunmasına dair normalarla yanaşı, müştəri şikayətlərinin araşdırılması, mübahisələrin operativ həlli və qanun pozuntularına görə məsuliyyət mexanizmlərinin də aydın müəyyənləşdirilməsi vacibdir. Bu elementlər olmadan yalnız formal lisenziyalaşdırma istehlakçı hüquqlarının tam qorunmasına kifayət etməyə bilər.
Beləliklə, Azərbaycanda “Lombardlar haqqında” qanunun qəbuluna hazırlıq maliyyə xidmətləri bazarında hüquqi çərçivənin genişləndirilməsi və müştərilərin girov qoyduqları əmlakın qorunması baxımından mühüm addım ola bilər. Əsas hədəf lombard xidmətlərini vətəndaşlar üçün daha təhlükəsiz və şəffaf etmək, eyni zamanda, bazarda məsuliyyətli və dayanıqlı fəaliyyəti təşviq etməkdir. Qanunun tətbiqi zamanı bu məqsədlər arasında tarazlığın qorunması sektorun inkişafı və maliyyə xidmətlərinə ictimai etimadın güclənməsi üçün əsas şərtlərdən biri olacaq.
Nuray,
AzNews.az
