Azərbaycanın xarici borcu azalır: fiskal dayanıqlıq güclənir - ŞƏRH

Dövlət Statistika Komitəsi tərəfindən açıqlanan göstəricilər Azərbaycanın xarici dövlət borcunun azalmaqda davam etdiyini və ölkənin fiskal dayanıqlıq mövqeyinin gücləndiyini göstərir. 2026-cı il mayın 1-nə xarici dövlət borcunun 4,68 milyard dollar səviyyəsinə enməsi, illik müqayisədə isə 7,8 % azalması Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi ehtiyatlı borclanma siyasətinin nəticəsi kimi qiymətləndirilir.

Qlobal iqtisadiyyatda bir çox ölkələrin artan dövlət borcu yükü ilə üzləşdiyi dövrdə Azərbaycanın nisbətən aşağı xarici borc göstəricilərini qoruması diqqət çəkən məqamlardan biridir. Beynəlxalq maliyyə institutlarının qiymətləndirmələrinə görə, dövlət borcunun ÜDM-ə nisbətinin aşağı səviyyədə qalması ölkənin makroiqtisadi sabitliyi və kredit reytinqi baxımından mühüm üstünlük yaradır.

Xarici borcun azalmasında əsas faktorlar arasında yüksək enerji gəlirləri, strateji valyuta ehtiyatlarının artması və büdcə gəlirlərinin güclənməsi dayanır. Son illərdə neft və qaz ixracından əldə olunan gəlirlər dövlət maliyyəsinin dayanıqlığını artırıb və yeni xarici borclanmaya ehtiyacı məhdudlaşdırıb. Bununla yanaşı, fiskal intizam və borc idarəetməsi siyasəti də bu prosesdə mühüm rol oynayıb.

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatlarının xarici dövlət borcunu dəfələrlə üstələməsi ölkənin maliyyə təhlükəsizliyi baxımından əsas üstünlüklərdən biri hesab olunur. Bu göstərici beynəlxalq investorlar və reytinq agentlikləri tərəfindən ölkənin ödəmə qabiliyyətinin mühüm indikatoru kimi qiymətləndirilir. Xüsusilə qlobal maliyyə bazarlarında qeyri-sabitliyin artdığı dövrdə aşağı borc yükü iqtisadi dayanıqlığı gücləndirən amilə çevrilir.

Qlobal miqyasda isə vəziyyət fərqlidir. Pandemiya sonrası dövrdə bir çox ölkələrdə dövlət borcları rekord həddə yüksəlib. Yüksək faiz dərəcələri və inflyasiya fonunda borcun servis xərclərinin artması bir sıra inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün ciddi fiskal təzyiq yaradır. Bu baxımdan Azərbaycanın aşağı xarici borc strategiyası beynəlxalq müqayisədə daha konservativ və ehtiyatlı model kimi görünür.

Bununla belə, aşağı borc göstəricisi yalnız fiskal üstünlük deyil, həm də iqtisadi siyasət üçün əlavə manevr imkanları yaradır. İnfrastruktur layihələri, yaşıl enerji proqramları və nəqliyyat-logistika investisiyaları üçün gələcəkdə daha sərfəli şərtlərlə maliyyə cəlb etmək potensialı qorunub saxlanılır. Çünki aşağı borclanma səviyyəsi ölkənin kredit etibarlılığını gücləndirir.

Enerji bazarındakı yüksək qiymət mühiti də hazırda fiskal balansın qorunmasına müsbət təsir göstərir. Lakin beynəlxalq iqtisadi təcrübə göstərir ki, uzunmüddətli dövrdə əsas məsələ yalnız borcun həcmi deyil, iqtisadiyyatın diversifikasiyası və dayanıqlı gəlir mənbələrinin formalaşdırılmasıdır. Bu səbəbdən qeyri-neft sektorunun inkişafı fiskal dayanıqlığın gələcək təminatı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Digər mühüm məqam xarici borcun strukturudur. Beynəlxalq maliyyə institutlarından və uzunmüddətli güzəştli mənbələrdən cəlb olunan vəsaitlər borc yükünün idarə olunmasını daha sabit edir. Azərbaycanın mövcud borc portfelində uzunmüddətli və aşağı faizli öhdəliklərin üstünlük təşkil etməsi riskləri məhdudlaşdıran əsas amillərdən biridir.

Ümumilikdə, xarici dövlət borcunun azalması Azərbaycanın maliyyə dayanıqlığının gücləndiyini və ehtiyatlı makroiqtisadi idarəetmə modelinin davam etdiyini göstərir. Qlobal iqtisadi qeyri-müəyyənlik şəraitində aşağı borc yükü ölkənin iqtisadi təhlükəsizliyi üçün strateji üstünlüklərdən biri olaraq qalır.

Nuray,

AzNews.az