Su mühafizə zonaları barədə NK-nin təsdiq etdiyi qaydalar - HÜQUQİ RƏY

Azərbaycan Respublikasında su obyektlərinin qorunması və istifadəsi Nazirlər Kabinetinin təsdiq etdiyi Qaydalarla tənzimlənir. Bu Qaydalar su mühafizə zonalarının və sahil mühafizə zolaqlarının müəyyən edilməsini, onların ölçülərini, sərhədlərini və istifadəsinə qoyulan məhdudiyyətləri dəqiq şəkildə göstərir. Məqsəd yalnız su ehtiyatlarının qorunması deyil, həm də sahilboyu ərazilərin ekoloji sabitliyinin təmin olunması, təbiətdən dayanıqlı istifadə və əhalinin sağlam həyat şəraitinin qorunmasıdır.

1. Su mühafizə zonası nədir?

Su mühafizə zonası su obyektinin akvatoriyasına bitişik xüsusi qorunan ərazidir. Bu zonada təbiətdən istifadəyə əlavə məhdudiyyətlər tətbiq olunur və xüsusi rejim qüvvəyə minir. Burada məqsəd suyun keyfiyyətini qorumaq, sahilboyu əraziləri abadlaşdırmaq və ekoloji tarazlığı saxlamaqdır.

2. Sahil mühafizə zolaqları:

Sahil mühafizə zolaqları su mühafizə zonalarının hüdudlarında yerləşir və daha sərt qaydalarla tənzimlənir. Burada tullantıların atılması, icazəsiz tikinti və digər potensial çirkləndirici fəaliyyətlər qadağan olunur. Bu zolaqlar su obyektlərinin ekoloji vəziyyətini qorumaq və sahilboyu ərazilərin təbiətini mühafizə etmək üçün vacibdir.

3. Zonaların ölçüləri və sərhədləri:

Qaydalar su obyektlərinin növü və ölçülərinə uyğun olaraq zonaların minimum eni və sərhədlərini müəyyən edir:

• Çaylar: uzunluğu 10 km-dək olan çaylarda minimum 50 m, 500 km-dən uzun çaylarda isə 500 m; çayın başlanğıcında minimum radius 50 m.

• Göllər və su anbarları: akvatoriyanın sahəsi 2 km²-dək olduqda 300 m, 2 km²-dən çox olduqda 500 m.

• Kanallar və kollektorlar: su buraxma qabiliyyətinə görə 5–100 m arasında dəyişir.

• Bataqlıqlar və su yığımı hövzələri: göllər və su anbarları ilə eyni prinsip üzrə.

• Yaşayış məntəqələri: zonaların sərhədləri ərazi planlaşdırma sənədlərinə uyğun təyin olunur.

Xüsusi olaraq, Xəzər dənizinin Azərbaycan hissəsi üçün sahil xəttinin gələcəkdə dəyişməsi nəzərə alınaraq zonalar müəyyən edilir.

4. Rejim və nəzarət:

Su mühafizə zonalarında yalnız sərhəd çəkilməsi kifayət deyil. Burada ekoloji tədbirlər, sahilyanı ərazilərin abadlaşdırılması, hidroloji və sanitar monitorinq aparılır. Dövlət qurumları – Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyi, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi və Fövqəladə Hallar Nazirliyi – bu zonaların qorunmasına nəzarət edir.

5. Hüquqi və ekoloji əhəmiyyət:

Qaydalar su ehtiyatlarının uzunmüddətli qorunması üçün hüquqi əsasdır. Onlar həm dövlət, həm də vətəndaş və təsərrüfat subyektləri üçün məcburidir. Mühafizə zonalarında qaydaların pozulması inzibati məsuliyyət və cərimələrə səbəb olur.

Məqalə “Pragma” Sosial İnkişafa və Ekologiyanın Qorunmasına Dəstək İctimai Birliyinin Azərbaycan Respublikası Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin maliyyə yardımı ilə həyata keçirdiyi “Laçın rayonunda su təhlükəsizliyi” adlı sosial-ekoloji layihə çərivəsində hazırlanıb. Fikir və mülahizələr müəllifə aiddir, Azərbaycan Respublikası Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin rəsmi mövqeyini əks etdirməyə bilər.