Azərbaycan neftinin qiyməti 5 dollardan çox bahalaşdı - ŞƏRH

“Azeri Light”ın 115 dollara yaxınlaşması qlobal enerji bazarında ciddi gərginlik siqnalıdır. Çünki bu artıq adi bazar dalğalanması deyil - qısa müddətdə təxminən 5%-lik artım adətən ya geosiyasi risklərin, ya da təchizat qorxularının kəskin yüksəldiyini göstərir.

Azərbaycan üçün ilk baxışdan bu, çox müsbət xəbərdir. Çünki dövlət büdcəsi neftin 65 dollar qiyməti üzərindən qurulub. Yəni hazırkı qiymət büdcə hesablamasından təxminən 50 dollar yüksəkdir. Bu isə nəzəri olaraq Dövlət Neft Fonduna daxilolmaların, valyuta axınının və fiskal imkanların artması deməkdir. Belə dövrlərdə adətən manat üzərində təzyiq azalır, büdcə gəlirləri artır və hökumətin sosial və infrastruktur xərclərini maliyyələşdirmək imkanları genişlənir.

Amma burada vacib məqam qiymətin özü qədər onun səbəbidir. Əgər artımın arxasında geosiyasi böhranlar, Yaxın Şərqdə eskalasiya, logistika riskləri və ya böyük istehsalçı ölkələrdə qeyri-sabitlik dayanırsa, bu, uzunmüddətli və stabil bahalaşma olmaya bilər. Neft bazarı çox emosional işləyən bazardır — bir neçə gün içində sürətli artım olduğu kimi, eyni sürətlə geriləmə də mümkündür.

Digər tərəfdən, “Azeri Light”ın bahalaşması Azərbaycanın neftinin keyfiyyət üstünlüyünü də yenidən ön plana çıxarır. Azeri Light aşağı kükürdlü və daha keyfiyyətli neft hesab olunduğu üçün bir çox hallarda Brent markasından premium qiymətə satılır. Xüsusilə Avropa bazarında emal üçün daha əlverişli hesab edilməsi ona əlavə üstünlük verir.

Bu qiymət artımı qlobal iqtisadiyyat üçün isə birmənalı müsbət deyil. Çünki 100 dolları keçən neft artıq inflyasiya riskini artırmağa başlayır. Nəqliyyat, logistika, sənaye və enerji xərcləri yüksəlir. ABŞ və Avropada mərkəzi bankların faiz siyasətinə təsir edə biləcək qədər ciddi enerji inflyasiyası yarana bilər. Yəni neft ixrac edən ölkələr qazanarkən, idxalçı iqtisadiyyatlar əlavə təzyiq hiss edir.

Azərbaycan baxımından əsas məsələ bu yüksək gəlirin necə idarə olunacağıdır. Ənənəvi risk ondan ibarətdir ki, yüksək neft gəlirləri iqtisadiyyatın diversifikasiyasını ləngidə bilər. Halbuki enerji bazarında bugünkü yüksək qiymətlər sabahın zəmanəti deyil. Buna görə də belə dövrlər daha çox strateji ehtiyatların artırılması, qeyri-neft sektoruna investisiya və uzunmüddətli dayanıqlılıq üçün istifadə olunarsa, təsiri daha faydalı olar.

Nuray, Aznews.az