BTC ilə Qazaxıstan neftinin ixracı artır – Azərbaycan regional enerji qovşağı rolunu gücləndirir - ŞƏRH

Azərbaycanın Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) neft kəməri təkcə ölkənin deyil, həm də Xəzər regionunun enerji ixrac arxitekturasında mühüm rol oynamağa davam edir. Qazaxıstan neftinin BTC istiqamətində nəqlinin artması bu xəttin regional əhəmiyyətinin yüksəldiyini və Azərbaycanın tranzit imkanlarının genişləndiyini göstərir.

Məlumata görə, 2026-cı ilin yanvar-may aylarında Aktau limanı vasitəsilə BTC neft kəməri istiqamətində Qazaxıstandan 596 min ton neft daşınıb. May ayında isə bu göstərici 125 min ton təşkil edib. Bu rəqəm ötən ilin eyni ayı ilə müqayisədə müəyyən azalma göstərsə də, ümumi dinamika Qazaxıstanın alternativ ixrac marşrutlarına marağının davam etdiyini ortaya qoyur.

Qazaxıstanın BTC-dən istifadəsi Xəzər dənizinin qərb sahilində yerləşən enerji infrastrukturlarının əhəmiyyətini artırır. Ənənəvi olaraq böyük həcmdə neft ixrac edən Qazaxıstan üçün əsas məqsədlərdən biri ixrac marşrutlarını şaxələndirmək və tək bir istiqamətdən asılılığı azaltmaqdır.

BTC bu baxımdan strateji alternativ təqdim edir. Qazaxıstan neftinin Aktau limanından tankerlərlə Azərbaycana çatdırılması, daha sonra BTC vasitəsilə dünya bazarlarına çıxarılması Xəzər hövzəsində yeni enerji logistikasının formalaşmasına xidmət edir.

Bu proses Azərbaycanın enerji tranzit ölkəsi kimi mövqeyini də gücləndirir. Azərbaycan uzun illər ərzində formalaşdırdığı boru kəməri infrastrukturu hesabına yalnız öz neftinin ixracatçısı deyil, həm də region ölkələrinin enerji resurslarının dünya bazarlarına çıxışında mühüm tərəfdaşa çevrilir.

Qlobal enerji bazarında son illərdə müşahidə olunan geosiyasi dəyişikliklər də bu marşrutların əhəmiyyətini artırır. Enerji istehsalçıları daha çevik və təhlükəsiz ixrac yollarına üstünlük verir. Xüsusilə Xəzər regionundan Avropa və Aralıq dənizi bazarlarına çıxış imkanları enerji təhlükəsizliyi baxımından daha çox diqqət çəkir.

Qazaxıstanın 2026-cı ildə BTC vasitəsilə 1,5-2,2 milyon ton neft ixrac etməyi planlaşdırması bu əməkdaşlığın genişlənə biləcəyini göstərir. 2025-ci ildə isə bu göstərici 1,2 milyon ton olub. Artım reallaşarsa, BTC-nin yüklənməsi və Azərbaycanın tranzit gəlirləri baxımından əlavə imkanlar yarana bilər.

Bununla yanaşı, Xəzər üzərindən neft daşımalarının artması liman infrastrukturunun, tanker donanmasının və logistika imkanlarının inkişafını da tələb edir. Aktau və Bakı limanları arasında nəqliyyat əlaqələrinin səmərəliliyi bu marşrutun rəqabət qabiliyyətinə birbaşa təsir edən amillərdən biridir.

Ümumilikdə, Qazaxıstan neftinin BTC xəttinə yönəlməsi Azərbaycanın regional enerji mərkəzi statusunu möhkəmləndirən proseslərdən biridir. Bu tendensiya ölkənin neft ixracından əldə etdiyi gəlirlərlə yanaşı, tranzit və logistika sektorunda da yeni iqtisadi imkanlar yaradır.

Nuray, AzNews.az