Hörmüz riski Azərbaycanın neftinə tələbi artırır: Yaponiya yeni partiya aldı - ŞƏRH

Hörmüz boğazı dünya enerji sisteminin ən strateji nöqtələrindən biri hesab olunur. Qlobal neft ticarətinin təxminən beşdə biri bu marşrut vasitəsilə həyata keçirilir. Buna görə də boğazda yaranan hər hansı təhlükə və ya bloklanma ehtimalı beynəlxalq enerji bazarlarında dərhal qiymət artımı və təchizat narahatlığı yaradır. Son günlər neft qiymətlərində müşahidə olunan yüksəliş də məhz bu risklərlə əlaqələndirilir.

Yaponiya kimi enerji resurslarından ciddi asılı olan ölkələr üçün təchizat təhlükəsizliyi strateji məsələdir. Ölkə enerji ehtiyacının böyük hissəsini idxal hesabına ödədiyi üçün geosiyasi risklərin artdığı dövrlərdə enerji mənbələrinin və marşrutlarının şaxələndirilməsi prioritetə çevrilir. Azərbaycan neftinin alınması da bu strategiyanın tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir.

Azərbaycanın enerji ixracında əsas üstünlüklərdən biri siyasi və logistika baxımından nisbətən sabit marşrutlara malik olmasıdır. Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməri vasitəsilə Aralıq dənizinə çıxış əldə edən Azərbaycan nefti Yaxın Şərq marşrutlarına alternativ kimi beynəlxalq bazarlarda strateji əhəmiyyət qazanır. Bu xüsusilə Asiya bazarları üçün risklərin idarə olunması baxımından vacib hesab edilir.

Qlobal enerji bazarında hazırda “təhlükəsizlik premiumu” anlayışı daha güclü hiss olunur. İnvestorlar və alıcı ölkələr artıq yalnız qiymətə deyil, həm də təchizatın sabitliyinə və siyasi risk səviyyəsinə diqqət yetirirlər. Bu tendensiya enerji ixrac edən ölkələr arasında etibarlı tərəfdaş statusunun əhəmiyyətini artırır.

Azərbaycan neftinin Asiya bazarlarına çıxışı da son illərdə daha aktiv xarakter almağa başlayıb. Ənənəvi olaraq Avropa əsas ixrac istiqaməti olsa da, qlobal enerji axınlarının dəyişməsi yeni bazar imkanları yaradır. Xüsusilə enerji təhlükəsizliyinin ön plana çıxdığı dövrdə Asiya ölkələrinin alternativ təchizatçılara marağı artır.

Yaxın Şərqdəki gərginlik beynəlxalq nəqliyyat və sığorta xərclərinə də təsir edir. Dəniz marşrutlarında risk səviyyəsinin yüksəlməsi tanker daşımalarının maya dəyərini artırır və bu, neft qiymətlərinə əlavə təzyiq yaradır. Belə şəraitdə daha təhlükəsiz logistika marşrutlarına malik enerji ixracatçıları bazarda əlavə üstünlük əldə edir.

Digər tərəfdən, enerji bazarındakı qeyri-sabitlik qlobal inflyasiya risklərini də gücləndirir. Neft və qaz qiymətlərinin yüksəlməsi nəqliyyat, istehsal və sənaye xərclərinə təsir edərək dünya iqtisadiyyatında yeni qiymət təzyiqləri yarada bilər. Bu səbəbdən enerji təhlükəsizliyi artıq yalnız iqtisadi deyil, həm də geosiyasi sabitlik məsələsi kimi qiymətləndirilir.

Ümumilikdə, Yaponiyanın Azərbaycandan neft alışı qlobal enerji bazarında dəyişən geosiyasi balansın və təchizat təhlükəsizliyinin yeni prioritetə çevrildiyini göstərir. Mövcud proseslər Azərbaycanın beynəlxalq enerji sistemində etibarlı tərəfdaş kimi strateji rolunu daha da gücləndirir.

Nuray,

AzNews.az